Polska już potrzebuje energii atomowej

Łukasz Turski

2009-02-07 14:00:55, aktualizacja: 2009-02-07 14:00:55

Dzisiejszej Polsce brakuje wizji przyszłości kraju. Przede wszystkim grozi nam braku energii. Tego zaniedbania nie da się usprawiedliwić kryzysem finansowym

Jeden z centralnych placów Warszawy nosi nazwisko Gabriela Narutowicza. Gdybyśmy przeprowadzili sondę uliczną, to niewielu przechodniów wyjaśniłoby, dlaczego "Narutowicz wielkim Polakiem był". W toczonych ostatnimi laty debatach o spuściźnie historycznej II Rzeczypospolitej pierwszy prezydent odrodzonej Polski jawi się jak kosmita nasłany na nasz naród celem pokalania nas grzechem mordu politycznego.

O tym, ile nasza cywilizacja techniczna, w Polsce i Europie, zawdzięcza współtwórcy hydroelektrowni w Monthey, Mühleberg, Andelsbuch i Porąbce nad Sołą, ministrowi robót publicznych, który bez komputerów, internetu i komórek potrafił w miesiące niemal z infrastruktury odziedziczonej po trzech zaborcach stworzyć spójną całość mogącą sprostać wymogom czasu wojny, nie pamięta już dzisiaj nikt.

Budowa Porąbki, podobnie jak późniejsza budowa Gdyni i COP-u, wpisuje się w bardzo nietypowy w Polskiej historii okres, gdy wiedza techniczna i nauka zostały zaproszone na salony władzy i wykorzystane do przynajmniej próby zmierzenia się z uciekającą cywilizacją. Jeżeli porównać, w jakim tempie i z jaką jakością inż. Wenda budował Gdynię, a później inż. Tołwiński Stalową Wolę z dzisiejszą szybkością i jakością budów, np. lotniska w Warszawie czy autostrad, to konkluzja jest, jak to mówią "na szkle" politycy, porażająca.

Polsce dzisiejszej brakuje wizji przyszłości kraju i determinacji w jej realizacji podobnej do tej, jaką miał Eugeniusz Kwiatkowski i twórcy COP-u. Mieliśmy ją na początku transformacji, mniej więcej do końca rządu premiera Bieleckiego. Jednak zatraciliśmy ją w jałowych sporach i swarach. Tymczasem zaś zza opłotków naszej "wsi spokojnej, wsi wesołej" wyzierać zaczyna groźne niebezpieczeństwo, za które trudno będzie zrzucić winę na dzisiejszy rozpad światowej piramidy finansowej. Tym ponurym gościem na naszym podwórku jest brak energii.

Polska nie jest krajem szczodrze wyposażonym w bogactwa naturalne. Mamy co prawda sporo drogiego i trudnego w wydobyciu węgla (jaka szkoda, że nikt dzisiaj nie wydał nowej wersji książki prof. Kazimierza Kopeckiego "Jutro energetyczne Polski") i pewne zapasy gazu ziemnego, ale na tym koniec. Zasoby wody poza tymi już wykorzystanymi są znikome, chyba żebyśmy zaczęli budować kolejne sztuczne - jak straszące pod Żarnowcem - jezioro, pozostałość przerwanej budowy elektrowni jądrowej.

Elektrownie wiatrowe i słoneczne to marzenia, bez nadziei na odegranie istotnej roli w energetyce, ale bliskie bardzo istotnej roli politycznej i, na pewno, bliskie doprowadzenia do dewastacji fragmentów naszego krajobrazu poprzez szalone pomysły, jak ten elektrowni wiatrowych przy plaży w Dębkach. Węgiel, czarne złoto, jak to pisano za czasów PRL-u, to rzeczywiście coś w rodzaju polisy ubezpieczeniowej na wypadek jakichś gigantycznych kataklizmów.

Bowiem pewne prymitywne funkcje cywilizacyjne, np. ogrzewanie siedzib ludzkich (acz nie współczesnych mieszkań w domach wielorodzinnych) można zapewnić poprzez dystrybucję samego węgla i prymitywnych pieców. Węgiel może być podstawą współczesnej energetyki, a tym samym cywilizacji, jedynie w wyniku jego barbarzyńskiego przetworzenia na energię elektryczną czy paliwa płynne. Barbarzyńskiego, ponieważ każde z tych zastosowań nie jest dziś potrzebne ani konieczne, a tylko pozbawia przyszłe pokolenia szans zużywania węgla tam, gdzie jest niezastąpiony, tj. w szeroko rozumianej chemii.

Problem energetycznej przyszłości Polski stał się przedmiotem zainteresowania z początkiem tego roku, gdy w wyniku gry politycznej formalnie niedotyczącej ani Polski, ani Unii Europejskiej nasz główny dostarczyciel gazu ziemnego zakręcił kurek. Zagrożone tym brakiem dostaw gazu stały się nie tyle gospodarstwa domowe, zużywające marnotrawnie gaz do gotowania i ogrzewania, ile przemysł, np. nawozów sztucznych, wykorzystujący gaz do uzyskiwania z niego wodoru niezbędnego w produkcji amoniaku. Obu tymi zastosowaniami gazu moglibyśmy się nie martwić, gdybyśmy posiadali w Polsce, a szerzej mówiąc, w Europie dostateczną liczbę elektrowni jądrowych.

Produkowałyby "prąd" bez procesów chemicznego spalania węglowodorów, oszczędzających ten cenny dla przyszłych pokoleń surowiec i przy okazji w ogóle nieprodukujących tzw. gazów cieplarnianych, w tym CO2. Dokładnie w tym czasie, gdy my graliśmy w rosyjską ruletkę, zastanawiając się, czy Rosjanie odkręcą kurek, 5 stycznia 2009 r. firma Progress Energy zakupiła w powiecie Levy na Florydzie działkę o powierzchni dwóch tysięcy hektarów pod budowę dwóch nowych reaktorów jądrowych o łącznej mocy 2200 MW.

Ta moc wystarczy, żeby zapewnić energię elektryczną ok. 1,3 mln domów wymagających, jak to na Florydzie, intensywnej klimatyzacji. Oba reaktory zostaną wybudowane do 2018 r., włączając trzy-, czteroletni okres uzyskiwania wszystkich licencji od odpowiednich instytucji federalnych i stanowych. Niemal tego samego dnia monopolista energetyczny Kyushu Electric Power ogłosiła zamiar zbudowania trzeciego reaktora, o mocy 1,5 MW, w elektrowni Sendai. To już 11. nowy projekt reaktorowy w Japonii oczekujący na zakończenie. Nawet poważne instytucje zajmujące się ochroną naturalnego środowiska człowieka (aczkolwiek nie wiadomo, co to znaczy) zaczęły ostatnio wypowiadać się przyjaźniej o elektrowniach jądrowych. Skoro CO2 jest "be", to "atom" musi wrócić do łaski. Dlaczego tak się dzieje?

Czy się nam to podoba, czy nie, jesteśmy skazani na używanie dwóch typów nośników energii (jak to się ciut w sprzeczności z fizyką mówi ostatnio): paliw płynnych i prądu elektrycznego. Przy czym paliwem płynnym nie musi (znowu proszę kolegów specjalistów o wybaczenie) benzyna lub ropa naftowa. We wszystkich zastosowaniach cywilizacyjnych, w których źródło energii musi się znajdować wraz z odbiornikiem w ruchu (w transporcie, maszynach rolnych itp.), paliwa płynne nie zostaną tak długo zastąpione przez energię elektryczną, jak długo nie dokonamy przełomu w dziedzinie magazynowania energii elektrycznej.

Takiego przełomu, w oparciu o naszą dzisiejszą wiedzę, nie należy się spodziewać. Koszt samej energii elektrycznej pobieranej przez nasze laptopy z ich akumulatorów jest około 40 razy większy niż koszt tej samej ilości energii elektrycznej pobieranej z sieci. Dla bateryjek typu AAA, wykorzystywanych np. w małych aparatach fotograficznych, stosunek ten jest rzędu 10 tys.!

Nie mówiąc już o tym, jak obrzydliwe dla wspomnianego środowiska są materiały wykorzystywane do produkcji i akumulatorów, i bateryjek. Paliwa płynne wygrywają, bo nie znamy lepszej metody magazynowania energii w małej objętości niż w paliwach płynnych. Jeden kilogram benzyny dostarcza około dwa razy więcej energii niż kilogram metanolu, 1,5 raza niż etanol i ok. 1,1 razy tyle co butanol (i to ten alkohol jest kandydatem na biopaliwa, a nie to, co zamierzamy dolewać lub już dolewamy do benzyny).

Jednak przy produkcji alkoholu powstają szkodliwe odpady. Dlatego lepiej wykorzystywać ciekły wodór. Z 2,6 kg tej substancji można uzyskać 2,6 razy więcej energii. Wodór możemy produkować w dużych ilościach bezpośrednio z wody, o ile będziemy mieli dość energii elektrycznej. Z tym paliwem wiążą się jednak dwa problemy.

Wodór uważany jest za groźny z powodu popularnej fikcji kinowej o zagładzie sterowca Hindenburg. Ponadto kilogram wodoru ma większą objętość niż kilogram benzyny. Oznacza to, że bak samochodu wodorowego musiałby być trzy razy większy. Bagażnik w moim samochodzie zmniejszyłby się o jedną trzecią. Ale i tak miałbym niemal dwa razy więcej miejsca niż jest w obecnych samochodach hybrydowych.

Druga część tekstu za tydzień