Zamieszki w Grecji były sterowane

Ioannis Michaletos

Rozmawia Tomasz Pompowski

2008-12-11 21:38:22, aktualizacja: 2008-12-11 23:45:43

Jeśli nie uda się opanować ulicznych demonstracji, całą UE czekają duże kłopoty - mówi Ioannis Michaletos, grecki ekspert ds. bezpieczeństwa w rozmowie z Tomaszem Pompowskim

Zamieszki w Grecji trwają nieprzerwanie od kilku dni. Czy jest w nich coś, co zwróciło Pana szczególną uwagę?
To największe wojny uliczne, jakich kiedykolwiek doświadczyły Ateny. Najbardziej zastanawiające jest to, jak szybko napastnikom udało się zmobilizować. Przykładowo, potrzebowali tylko 20 minut od chwili publicznego ogłoszenia informacji o śmierci nastolatka, by zacząć dewastować ulice. Służyłem w marynarce wojennej, ale nie wydaje mi się, by siły zbrojne były w stanie w takim tempie zmobilizować swoich ludzi. Tymczasem w ostatnich dniach demonstranci (z czego 30 proc. to imigranci, głównie muzułmanie) bez problemu przemieszczali się z jednej części miasta do drugiej. Używali do tego transportu miejskiego, motorów, a nawet taksówek. Wszystko po to, by dotrzeć do tzw. punktów zbiorczych. Do przekazywania sobie informacji używali internetu, telefonów komórkowych (w tym SMS-ów). W centrum miasta mieli kilka kryjówek. Wygląda na to, że korzystali z pomocy kogoś ze światowym doświadczeniem.

Co mogło być przyczyną tak gwałtownego, ale i przemyślanego działania?
Kilka spraw. Na pewno niezadowolenie społeczne. Połączenie reakcji na kryzys ekonomiczny z wpływem zagranicznym, głównie islamskim, na grecką kulturę. Szczególnie tego drugiego czynnika nie wolno lekceważyć, bo sam kryzys nie miałby aż takiego wpływu na ludzkie umysły. Protestujący, co widać było szczególnie w pierwszych dniach, chcieli przede wszystkim wyrządzić jak najwięcej szkód, a nie zagrozić politykom czy samemu rządowi. W ostatnich dwóch dniach, gdy policja postawiła większy opór, protestujący znikli. To typowa miejska partyzantka: unikać bezpośredniej konfrontacji i uderzać wtedy, gdy nikt się tego nie spodziewa. Jej podstawowym celem jest wywołanie ogólnego strachu.

To, o czym Pan mówi, nie przypomina zwykłego ludzkiego niezadowolenia.
Dokładnie. Atakujący są wyszkoleni, zdyscyplinowani i ostro zdeterminowani do długiej walki. To nie było typowe zachowanie dla grupy Greków. Dlatego można podejrzewać, że w zamieszkach udział brali też islamiści. Po tym, jak wybuchły zamieszki w Atenach, niemal jednocześnie rozpoczęły się też bitwy uliczne we wszystkich największych greckich miastach. Schemat był wszędzie identyczny. Co więcej, grupy ludzi podróżowały między miastami, zatrzymywały się w kolejnych na kilka godzin, wszczynały zamieszki i przemieszczały się dalej. Na przykład z Aten do Kozani przyjechała wieczorem grupa ludzi, wynajęła pokój hotelowy i następnego dnia rozpoczęła zamieszki. Widać więc, że ten gniew uliczny nie był tak spontaniczny, ale raczej umiejętnie rozprowadzany po kraju.

Dlaczego akurat Grecja stała się terenem takich działań?
Moim zdaniem Grecja jest najsłabszym ogniwem w Unii Europejskiej. I nie mam na myśli wyłącznie kwestii ekonomicznych. Grecja jest bramą Europy na Bliski Wschód. Jej sąsiad, Turcja, to olbrzymi kraj z listą nabrzmiałych społecznych problemów. Na północy z kolei sąsiaduje bezpośrednio z niestabilnym regionem Bałkanów. Gdyby doszło do trwałego zdestabilizowania sytuacji w Grecji, Bruksela miałaby nie lada kłopoty. Straciłaby kontakt ze wschodnią częścią regionu śródziemnomorskiego, ucierpiałaby też unijna polityka względem Bałkanów. Grecja jest też dla UE czymś na kształt zapory chroniącej Unię przed zalewem narkotyków, nielegalnych imigrantów i terrorystów. Nie trudno zgadnąć, co by się stało, gdyby jej zabrakło.

Można powiedzieć jasno, kto stoi za zamieszkami?
Na pierwszej linii frontu są z pewnością przywódcy anarchistyczno-radykalnych grup w Europie. Greccy radykałowie mają swoich sojuszników we Włoszech, Francji, Hiszpanii. Podobne ugrupowania istnieją też w Niemczech i Wielkiej Brytanii. Ale, jak powiedziałem wcześniej, w organizacji zamieszek można dostrzec elementy działań islamistów. W przyszłości będą już je wywoływać lokalne społeczności, bo zostały dobrze przeszkolone. Podsumowując, w zamieszkach w Grecji czynnik religijny nie odgrywał jeszcze decydującej roli. Niemniej jego znaczenie w ostatnim czasie wyraźnie rośnie. Protesty, które toczą się na naszych oczach, są punktem zwrotnym. Przechodzimy od ery politycznych zadym do tych związanych ściśle z problemami imigracyjno--kulturowymi.

Gdyby miał Pan postawić diagnozę całej sytuacji...
Grecki system bezpieczeństwa jest bezradny, gdy przeciwnik sięga po dezinformację i wojnę psychologiczną. Tamtejsza policja nie ma żadnej wprawy w stosowaniu tych technik i wyprzedzaniu przeciwnika. Polega tylko na bardzo tradycyjnych metodach. W dłuższej perspektywie organizacje terrorystyczne z siedzibą dotąd na Bliskim Wschodzie będą coraz częściej próbowały znaleźć drzwi do krajów strefy euro. Będą chciały osiągnąć w Grecji to, co po części udało się im już w Bośni i Kosowie.