Ideologia nie może odbierać nam prawa do leczenia metodą in vitro

Ideologia nie może odbierać nam prawa do leczenia metodą in vitro

prof. Jacek Hołówka

2008-12-02 21:40:19, aktualizacja: 2008-12-13 11:47:33

Ograniczanie dostępu do zabiegów leczenia niepłodności ze względu na stan cywilny to czysta dyskryminacja - pisze prof. Jacek Hołówka, filozof i etyk.

Wczoraj na łamach "Polski" Tomasz Terlikowski napisał, że niemożliwe jest uzyskanie kompromisu moralnego w sprawie in vitro. Zgadzam się z tym, dlatego komisja ds. bioetyki, której jestem członkiem, usiłuje opracować kompromis prawny.

Z większością argumentów przedstawionych przez jej krytyka niestety nie mogę się zgodzić. Terlikowski pisze, że zgodnie z polską konstytucją "zarodek uznaje się za człowieka". Tak uznaje Kościół katolicki, a nic o tym nie mówi nasza ustawa zasadnicza.

Terlikowski mówi o interpretacji wyprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny, który nie sformułował przy tym precyzyjnych,

wiążących terminów.

Terlikowski niepokoi się też tym, że według zapisów komisji Gowina matka może odstąpić od implantacji zarodków. Chodzi zapewne o sytuacje, gdy decyzja o zabiegu in vitro podjęta jest na skutek obciążenia genetycznego jednego z partnerów grożącego urodzeniem dziecka ciężko upośledzonego.

Pozwolenie komuś na podjęcie procedury selekcyjnej, a następnie zabranianie mu skorzystania z niej to sytuacja analogiczna do tej, gdy zmusza się kobietę do urodzenia dziecka po gwałcie. Byłoby to okrutne i nieludzkie ze strony prawodawcy.

Jeśli chodzi o obawy związane z "utylizacją" zarodków, to trzeba podkreślić, że przeciętna kobieta traci w ciągu swojego życia 30 proc. zarodków w sposób naturalny, biologiczny. Nikt z tego powodu nie mówi, że zginął człowiek albo że matka jest gotowa zabić dziecko.

Terlikowski argumentuje, że jeśli dopuścimy do selekcji zarodków, to uznamy osoby ciężko chore za niepożądanych członków gatunku ludzkiego. To nieprawda.

Czym innym jest świadome powoływanie do życia człowieka, który na pewno będzie miał poważne uszkodzenia psychiczne i fizyczne, a czym innym zapewnienie maksymalnego szczęścia ludziom, którzy już się z takimi wadami urodzili.

Pozostaje nam prawo do protestowania, ale nie do żądania bezpośredniego wpływu. W tym kontekście szanuję opinię pana Terlikowskiego i uważam ją za równoważną wobec mojego zdania.
Zgadzam się z wnioskiem pana Terlikowskiego, że nie znajdziemy kompromisu moralnego. Nie da się pogodzić poglądów konserwatystów i liberałów, tak jak nie można powiedzieć, że konserwatyzm jest lepszy od liberalizmu.

Jednak moglibyśmy osiągnąć kompromis prawny. Byłoby to możliwe, gdyby obie strony zdecydowały się na używanie takich słów i argumentów, które nie podnoszą temperatury i nie bulwersują. Moje przekonanie, że dwie połączone komórki nie

są człowiekiem, bo nie ma na to weryfikowalnych i naukowych podstaw, powinno być również respektowane przez wszystkie osoby biorące udział w takiej dyskusji.

Nikt nie ma monopolu na prawidłowe przekonania moralne. Uważam, że zarodkom powinien być przyznany status specjalny, z czym niestety nie godzi się Tomasz Terlikowski, odrzucając w ten sposób kompromis prawny.

W dyskusjach etycznych na ogół zaznaczają się dwa stanowiska - dogmatyczne i oparte na ludzkiej wrażliwości. Jedni ludzie forsują rozwiązania etyczne w oparciu o dogmaty. Śmiało twierdzą, że jakieś racje są ostateczne. Nie można dyskutować w nieskończoność, wobec czego przyjmujemy określone dogmaty.

Drugie stanowisko opiera się na wrażliwości, chęci zrozumienia sytuacji drugiego człowieka i na miłości bliźniego. Nie chciałbym robić osobistej przykrości panu Terlikowskiemu, ale wydaje mi się, że chociaż to on jest katolikiem, a nie ja, to jednak ja bardziej kieruję się zasadą miłości bliźniego niż on. Jeśli jest w stanie dowieść tezę przeciwną, chętnie ją usłyszę.

Musimy sobie wyobrazić, jak wygląda los kobiety czy pary, która chce mieć dzieci, ale z przyczyn biologicznych przeżywa dramat bezpłodności. W takiej sytuacji katolicy często odwołują się do woli boskiej i mówią, że należy się z tym pogodzić. Skoro Bóg chciał, by ktoś nie mógł być rodzicem, to widocznie taki miał zamiar wobec niego.