Melancholia na wagę złota

Bożydar Brakoniecki

Data dodania: 2009-03-25 12:38:33 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2009-03-25 18:33:51

Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Cormac McCarthy (© Materiały prasowe)

Większego ponuraka niż 76-letni amerykański pisarz Cormac McCarthy trudno by szukać na bezkresnych łąkach współczesnej literatury.

Ale najwyraźniej pesymizm, którym tak szczodrze nasącza swoje powieści, przypadł do gustu jego wielbicielom, a przy okazji przyniósł mu majątek i stos literackich nagród. Uznaniem cieszy się też wśród wybrednych krytyków, którzy w literackich rankingach stawiają McCarthy'ego obok takich tytanów pióra, jak Thomas Pynchon, Don DeLillo czy Philip Roth.

Smutas zza oceanu ma spore grono wyznawców również w Polsce. Choć złośliwcy przygadują, że to jedynie dalekie echa nadwiślańskiej miłości do jankesów, wzorem Williama Faulknera sławiących południe Stanów Zjednoczonych, pewnie tkwi w tym ziarno prawdy. Bowiem McCarthy, genialny gawędziarz z wachlarzem ponurych opowieści w zanadrzu, jak nikt z upodobaniem pieje pochwalne peany o pustkowiach Nowego Meksyku, gdzie schronił się z rodziną przed wścibskim światem.

∨ Czytaj dalej

A już dziś będzie okazja, aby znów zanurzyć się w jego melancholijny mikrokosmos: do księgarń trafi "Dziecię Boże", polska wersja jego głośnej powieści z 1974 roku. Ten tom mógłby z powodzeniem służyć za laboratoryjny wzorzec literackiego pesymizmu, gdyby oczywiście wcześniej takowego nie stworzyli niemiecki mruk Fryderyk Nietzsche czy jego rosyjski pobratymca w zaczernianiu papieru Fiodor Dostojewski.

Ale McCarthy nie pozostaje z tyłu. Oto przedstawia nam niejakiego Lestera Ballarda, który właśnie wyszedł zza krat więzienia, gdzie spędził kawał życia niesłusznie oskarżony o gwałt. Brutalna konfrontacja z systemem penitencjarnym nie wyszła Lesterowi na dobre: skrzywdzony przez złych ludzi błąka się po bezdrożach stanu Tennessee, nie potrafiąc nawiązać z nikim kontaktu i nieuchronnie dryfując w kierunku życiowego żulerstwa. A tymczasem jego pisarski twórca pławi się w swoim pesymistycznym żywiole. Serwuje nam morderstwa, nekrofilię, frustrację, przemoc - słowem, cały swój ulubiony arsenał argumentów na poparcie tezy, że świat jest czarny niczym sadza i na wieki taki pozostanie.

Ale przy okazji robi to tak doskonale literacko, że nie tylko wielbiciele psychopatycznej prozy będą w siódmym niebie. "Dziecię Boże" wyrafinowanie przeraża, ale też trzyma w napięciu, bawi aluzjami do literackich arcydzieł, a nieoczekiwanie zaskakuje nawet humorem. Oczywiście czarnym. Nic dziwnego, że po opublikowaniu powieści okrzyknięto ją objawieniem i przez długie tygodnie nie schodziła z list bestsellerów "New York Timesa".

A McCarthy z miejsca przystąpił do intensywnej eksploatacji nowo odkrytej literackiej krynicy. Do dziś ma w dorobku kilkanaście powieści, kilka scenariuszy filmowych (w tym autorstwo serialu "Vision", królującego w amerykańskiej telewizji pod koniec lat 70.), a nawet zbiór liryków, przez nikogo co prawda jeszcze niewidzianych, ale o których krążą słuchy, że siłą rażenia dorównują jambom m.in.

∨ Czytaj dalej

Charlesa Baudelaire'a i Williama Blake'a.

Najwierniejszy jest jednak powieściom. I wciąż zbiera laury. Za "Rącze konie" z 1992 roku zgarnął National Book Award i nie mniej prestiżową National Book Critics Circle Award; wydany cztery lata temu tom "To nie jest kraj dla starych ludzi" ozłocili w zeszłym roku czterema Oscarami bracia Coen, wyczarowując istne ekranowe cudo z niezapomnianym udziałem Tommy'ego Lee Jonesa, Josha Brolina i Javiera Bardema; a późniejszej o dwie wiosny "Drodze" przypadł w udziale Pulitzer. Tylko na razie, bowiem do ataku na fanów przymierza się jej ekranowa wersja. Wyreżyserowany właśnie przez Johna Hillcoata smakołyk, z gościnnym popisem m.in. Charlize Theron i Viggo Mortensena, trafi do światowych kin jeszcze w tym roku.

Jak widać, pisarz ma doskonałe notowania także wśród rekinów Hollywood. Niewykluczone więc, że kiedyś doczekamy się przeniesienia na srebrny ekran także "Dziecięcia Bożego". Reżyseria obowiązkowo powinna przypaść niesłusznie zapomnianemu mistrzowi horrorów Johnowi Carpenterowi (to ten od słynnego "The Thing" z 1982 roku), a w roli doświadczonego przez życie Lestera Ballarda najlepiej wypadłby Ben Affleck. Gotowi jesteśmy przyjąć każdą stawkę o to, że skonfrontowanie ponuractwa Cormaca McCarthy'ego z głębią niewinnych oczu Bena przeszłoby z pewnością do historii kinematografii.

1 2 › »

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

Obce problemy

zgłoś 0 / 0

Jermar2 (gość), 25.03.09, 20:43:14

Wolałbym poczytać o Łysiaku i jego najnowszej książce "Mitologia domu bez klamek". Chciabym ją przeczytać ale przedtem rad byłbym poczytac co piszą o niej inni.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl