Menu Region

Jak bliscy ofiar mogą dostać odszkodowanie

Jak bliscy ofiar mogą dostać odszkodowanie

Data dodania: Ostatnia aktualizacja:

Polska

Filip Ratkowski

1Komentarz Prześlij Drukuj
Już za kilka dni w sądzie będzie można starać się o rekompensatę za straty moralne po śmierci bliskiej osoby, np. w wyniku wypadku drogowego
Nowe przepisy wejdą w życie 3 sierpnia. Zgodnie z art. 446 par. 4 kodeksu cywilnego sąd będzie mógł przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W dzisiejszym Poradniku podpowiadamy, w jaki sposób krewni będą mogli otrzymać odszkodowanie na podstawie wprowadzanego prawa.

Dotychczas ofiary przestępstwa lub wypadku (art.
446 par. 3 kc) w wyniku porozumienia stron, lub gdy takiego porozumienia nie było - decyzją sądu, odszkodowanie otrzymywały od ubezpieczyciela lub sprawcy przestępstwa. Zadośćuczynienie miało pokrywać straty majątkowe, leczenie, dostosowanie mieszkania do potrzeb inwalidy, a także rekompensować niematerialną krzywdę i cierpienia fizyczne. Prawo brało pod uwagę utratę przyszłego zarobku, przyszłe koszty opieki i zwiększone potrzeby poszkodowanego oraz ewentualność pogarszania się sytuacji życiowej.

Odszkodowanie za straty materialne przysługuje też rodzinom ofiary, ale prawo do zadośćuczynienia, wyrównania szkód niematerialnych miały dotąd tylko same ofiary. A przecież śmierć osoby bliskiej ma poważne konsekwencje także dla rodzin ofiar przestępstwa czy wypadku.

Kodeks karny w art. 39 pkt 5 przewiduje wprawdzie jako jeden ze środków karnych obowiązek naprawienia szkody, ale uważano, że nie może dotyczyć to szkód niematerialnych, a wyrównaniem takiej właśnie szkody ma być zadośćuczynienie.

Zdarzało się, że firmy ubezpieczeniowe przeciągały wypłatę zadośćuczynienia, licząc, że ofiara po prostu umrze i w ten sposób uniknie się kosztów. Takie praktyki stały się najważniejszą przesłanką wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich skierowanego do Ministra Sprawiedliwości. Przywołano istnienie tak zwanego PTSD - zespołu stresu pourazowego (post-traumatic stress disorder), który dotyka ofiarę nieszczęścia, a także członków jej rodziny. Zdarza się przecież, że osoby bliskie są na skutek takiej tragedii ciężko poszkodowane i wymagają poważnej i długotrwałej terapii. Stres bowiem wywołuje też cierpienia fizyczne, zaburzenia krążenia, nawet zawał.

Od wejścia w życie nowych przepisów także sfera szkody niematerialnej będzie mogła podlegać roszczeniu o zadośćuczynienie za krzywdę poza przysługującym równolegle roszczeniem o odszkodowanie - pokrycie szkód materialnych.

Oznacza to zatem pełne wyrównanie szkody, jaką ponieśli bliscy zmarłego, tj. zarówno szkody majątkowej (stosowne odszkodowanie), jak i niemajątkowej (w formie zadośćuczynienia za ból i cierpienie z powodu utraty osoby bliskiej).

1 Osobom bezpośrednio poszkodowanym przysługują roszczenia z art. 444 i 445 kc. Te przepisy nie uległy zmianie.
Odszkodowanie czy renta należy się członkom najbliższej rodziny zmarłego poszkodowanego (w tym dzieciom, małżonkowi, rodzicom), a nie każdej osobie bliskiej. Krąg uprawnionych należy jednak oceniać nie według stopnia pokrewieństwa, ale na podstawie rzeczywistego stosunku bliskości pomiędzy osobami pozostającymi we wzajemnych relacjach. Z tego też względu można do tego kręgu zaliczyć ojczyma, macochę i dalszych zstępnych i wstępnych pod warunkiem wykazania pogorszenia sytuacji życiowej w sensie materialnym.

2 Aby uzyskać zadośćuczynienie, trzeba będzie wykazać silny związek emocjonalny między ofiarą przestępstwa czy wypadku a osobą, która stara się o naprawienie szkód.
Musi zaistnieć domniemanie rzeczywistego istnienia wspomnianego post-traumatic stress disorder (PTSD), czyli poważnego zaburzenia, wręcz choroby, która jest skutkiem dramatycznych przeżyć. Potocznie mówi się o wydarzeniach, które trzeba odchorować i współczesna medycyna przyznała wreszcie rację tym poglądom. Ocenie sądu podlegały będą problemy niewymierne:

rola, jaką zmarła osoba pełniła w rodzinie,

rozmiary cierpienia związane ze śmiercią osoby bliskiej,

zakres zmian, jakie zaszły po śmierci bliskiego w rodzinie, pod uwagę są brane nawet sprawy najbardziej osobiste.

PAMIĘTAJ!
Inaczej na przykład oceniać będzie sąd cierpienia żony pozostającej z mężem w separacji, a inaczej konkubiny, która pozostawała z tym samym człowiekiem w bliskim związku przez ostatnie lata.

Jeśli śmieć osoby bliskiej nastąpiła w wyniku przestępstwa, postępowanie przygotowawcze prowadzi prokuratura i już wtedy, zanim sprawa trafi do sądu, pokrzywdzony z mocy samego prawa (art. 299 kodeksu postępowania karnego) jest stroną. Może działać w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok prokuratora i może wnieść w procesie karnym powództwo cywilne.

Pokrzywdzony członek rodziny śmiertelnej ofiary wypadku lub przestępstwa ma prawo wnioskowania przeprowadzenia poszczególnych dowodów, uczestniczenia w przesłuchaniach i składania innych wniosków. Musi być też powiadomiony przez prokuratora o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu, a policja i prokurator mają obowiązek poinformować go o jego uprawnieniach.

Szczegółowe informacje o uprawnieniach ofiary przestępstwa można uzyskać w prokuraturach czy na policji.

Jeśli będziesz się ubiegał o zadośćuczynienie w procesie karnym, wniosek można złożyć w postępowaniu przygotowawczym lub po wniesieniu aktu oskarżenia przez prokuratora. Do postępowania mogą się włączyć różne pokrzywdzone osoby.

Lepiej wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie czy zadośćuczynienie już w czasie postępowania przygotowawczego. Oświadczenie musi zostać złożone przez uprawnionych najpóźniej na pierwszej rozprawie przed odczytaniem aktu oskarżenia.

Sąd orzeka o obowiązku naprawienia szkody w całości lub w części. Nie może odmówić nałożenia tego obowiązku, jeżeli stwierdzono winę sprawcy i została udowodniona szkoda. Jeżeli istnieją wątpliwości co do jej rozmiaru, sąd powinien poczynić odpowiednie ustalenia.

W razie skazania albo warunkowego umorzenia postępowania sąd może zasądzić odszkodowanie na rzecz pokrzywdzonego także z urzędu.

Jeżeli sąd w procesie karnym odmawia przyjęcia powództwa, pokrzywdzony w terminie 30 dni od daty odmowy może wnieść o przekazanie powództwa do sądu właściwego dla spraw cywilnych.

UWAGA!
Jeżeli materiał dowodowy powództwa cywilnego w procesie karnym nie wystarcza do rozstrzygnięcia sprawy, a jego uzupełnienie spowodowałoby znaczną przewlekłość postępowania, sąd orzeka o pozostawieniu powództwa bez rozpoznania.

Jeżeli sąd w procesie karnym nie orzeknie obowiązku naprawienia szkody, należy wnieść do sądu cywilnego powództwo nie później niż w ciągu trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.

Aby uniknąć niebezpieczeństwa, że sąd oddali sprawę lub nie poświęci jej wystarczająco wiele uwagi, lepiej poczekać na wyrok sądu karnego, który wyraźnie wskaże sprawcę wypadku lub przestępstwa i dopiero wtedy wystąpić przeciw niemu z powództwem cywilnym o zadośćuczynienie.

W procesie cywilnym będą się też musiały toczyć sprawy o odpowiednio wysokie odszkodowanie od ubezpieczyciela. Rzecznik Praw Obywatelskich, podejmując inicjatywę, która doprowadziła do wpisania do kodeksu cywilnego nowego paragrafu, miał głównie na myśli firmy ubezpieczeniowe, które teraz nie będą mogły uchylać się bezkarnie od pełnego wyrównania szkód, jakie przyniósł ze sobą śmiertelny wypadek osoby ubezpieczonej.

PAMIĘTAJ!
Przy powództwie cywilnym należy koniecznie określić wysokość oczekiwanego odszkodowania i zadośćuczynienia oraz możliwie precyzyjnie ją uzasadnić. Wyliczenia należy poprzeć opiniami biegłych czy świadków, np. psychologa, lub zaświadczeniami lekarskimi.

Zanim sądy zapoznają się precyzyjnie z nowym prawem, a firmy ubezpieczeniowe z nowymi obowiązkami, przed sądami czekają nas wieloinstancyjne długie postępowania. Konieczne więc będą konsultacje z prawnikami.

Zadośćuczynienie w innych krajach

Można dochodzić odszkodowania w procesie karnym i dodatkowo w cywilnym.
Tylko osoba, która osobiście poniosła szkodę, może wytoczyć powództwo.
Straty niematerialne nie podlegają tu odszkodowaniu!
Osoby szczególnie bliskie są uprawnione do zadośćuczynienia za straty moralne.
Specjalne odszkodowanie przysługuje ofiarom terrorystów i przestępczości zorganizowanej. Ofiara może zyskać uprawnienia inwalidy wojennego.
Sądy karne są zobowiązane prawem do nakazania zapłaty odszkodowania. Członek rodziny zmarłego może otrzymać od 1 tys. do 500 tys. funtów.
Odszkodowania można uzyskać za cierpienie psychiczne. Krewni, jeśli byli świadkami tragedii, mogą otrzymać nawiązkę za uraz psychiczny.
Decyzję o sumie odszkodowań podejmuje sąd. Kwoty od lat wahają się od 7,5 do 18 tys. euro.
320 euro dla każdego członka rodziny zmarłego.
O wysokości odszkodowań decydują tutaj sądy oceniające indywidualnie każdy przypadek. Sumy odszkodowań nie mają limitu. Rekordowa kwota to 25 mln dol. za śmierć córki.
1

Komentarze

zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

Dodajesz jako: Gość

Ilość znaków do wpisania:

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

zaloguj się

zwrot kosztów

+105 / -76

Autor komentarza nie dodał zdjęcia

cieslak (gość)  •

Mój były mąż miał na terenie RFN dwa wypadki samochodowe :pierwszy to Niemiec uderzył w tył samochodu męża, a drugi to Niemiec go zabił pędząc autostradą, gdy mąż wysiadł z samochodu oglądając pierwszą szkodę.Sprowadzeniem zwłok z RFN jak również pochówkiem zajęły sie dzieci. Auto którym mąż kierował nie był jego.Chcemy odzyskać chociaż poniesione koszty./mamy faktury/
Nie mamy natomiast żadnych dokumentów z Policji RFN, która prowadziła dochodzenie.Co mamy robić i do kogo się zwrócić.Do Ambasady w Berlinie czy na Policję?
Proszę o informację.Mój adres - basiaolo@wp.pl

odpowiedzi (0)

skomentuj