Polska » Opinie » Wywiady » Kreml zakłada różne maski, ale jego interesy pozostają...

Kreml zakłada różne maski, ale jego interesy pozostają niezmienne

Data dodania: 2010-05-07 13:22:15 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2010-05-08 23:21:13

7Komentarzy ▪ Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Kreml zakłada różne maski, ale jego interesy pozostają niezmienne

Putinizm czy, jak mówią niektórzy, putinomiedwiediewizm to eklektyczna mieszanka różnych symboli: Kościoła prawosławnego, komunizmu, Piotra Wielkiego, a nawet Czyngis-chana (© fot. AP)

Rosji zależy tylko na wzmocnieniu swej pozycji na świecie - tłumaczy Agatonowi Kozińskiemu amerykański sowietolog - Janusz Bugajski.

Od pewnego czasu obserwujemy zmianę w rosyjskiej polityce wobec Polski. Twardy kurs zastąpił koncyliacyjny ton. Jak Pan - z amerykańskiej perspektywy - tłumaczy tę nagłą zmianę?
Wpolityce nie obowiązuje altruizm, każdy przywódca dokonuje kalkulacji zysków i strat, zanim podejmie jakąkolwiek decyzję o znaczeniu strategicznym. Teraz Moskwa uznała, że widocznie bardziej jej się opłaca mieć dobre relację z Warszawą.

∨ Czytaj dalej

I bardzo się stara, by taki klimat w relacjach zbudować.

Czemu?
Bo trudno zaprzeczać faktom. Pozycja Polski w Unii Europejskiej cały czas się umacnia, jako jedyni w Europie zanotowaliście w ubiegłym roku wzrost PKB. Z tego powodu lepiej mieć w niej partnera niż przeciwnika, który mógłby pokrzyżować europejskie plany. Tym bardziej że sytuacja geopolityczna w Europie Środkowo-Wschodniej zmieniła się na korzyść Rosji. Barack Obama, w przeciwieństwie do George'a W. Busha, interesuje się nią dużo mniej. Na Ukrainie prezydentem został prorosyjski Wiktor Janukowycz, który zastąpił prozachodniego Wiktora Juszczenkę. Z tego powodu Polska przestała być postrzegana jako zagrożenie i kraj, który przeciąga Kijów na Zachód.

Władimir Putin przez większość swych rządów zachowywał się jak syn Józefa Stalina. Czemu nagle przeszedł taką metamorfozę?
Putin jest po prostu pragmatyczny -pod tym względem jest zresztą bardzo podobny do Stalina. Zaczyna paktować, szukać kompromisów wtedy, gdy nie ma pełnej kontroli nad sytuacją. Gdy natomiast tę kontrolę przejmuje, zmienia ton - i w takiej sytuacji nie zawaha się przed zerwaniem zawartych wcześniej umów. Także nie zajmowałbym się analizą poszczególnych posunięć czy manewrów taktycznych Kremla, natomiast starałbym się przyjrzeć bliżej wielkiej strategii Rosji, którą to państwo realizuje w dłuższej perspektywie.

Jak by Pan zdefiniował tę strategię państwową?
Instytucje, które przetrwały od czasu komunizmu do dziś, mają jeden jasny cel: odbudowę globalnej pozycji Rosji. Ideologia czy system gospodarczy ma dla nich drugorzędne znaczenie. Liczy się przede wszystkim pozycja w świecie. Oczywiście, Moskwa będzie zakładać różne maski, by zamaskować swój podstawowy cel. Ale nie zmienia to faktu, że przez kolejne lata będą walczyć, aby odzyskać dawne wpływy na świecie.

Tylko że, zmieniając te maski, ryzykuje, że stanie się niezrozumiały przez zwykłych Rosjan. Nawiązując do Stalina, Putin był przez nich szanowany, zaczął być postrzegany niemal jak ojciec narodu. Czy teraz te komunikaty nie sprawią, że premier - a wraz z nim prezydent - stracą poparcie mas?
Nie sądzę, żeby na Kremlu zbytnio się tym przejmowano. Putinizm czy -jak mówią niektórzy - putinomiedwiediewizm to eklektyczna mieszanka najróżniejszych składników: symboli, postaci historycznych, wydarzeń.

Co Pan ma na myśli?
Kremlowscy specjaliści od wizerunku sięgają do wszelkich możliwych odwołań. Przy ich doborze obowiązuje tylko jedna zasada: mają przynieść skutek, prawda historyczna nie ma żadnego znaczenia. Dlatego nie mają żadnych problemów, czerpiąc pełnymi garściami i z komunizmu, i Kościoła prawosławnego. Odwołując się i do dziedzictwa słowiańskiego, i do mitycznej rosyjskiej duszy, której głębi nikt na świecie podobno nie jest w stanie pojąć. Putin wraz z Miedwiediewem pozwalają się fotografować obok koron carów i czerwonych komunistycznych flag. Odwołują się do dziedzictwa Piotra Wielkiego i Iwana Groźnego tak samo często jak do Włodzimierza Lenina i Józefa Stalina. Nawet twórcy imperium mongolskiego Czyngis-chanowi wkładają do ręki rosyjski paszport, udowadniając, że jego babcia była Rosjanką. Innymi słowy, są gotowi na każdy krok, który im pasuje do ich nadrzędnego interesu: umocnienia władzy w kraju i wzmocnienia jego pozycji na świecie.

Rozmawiamy tuż przed 9 maja. Tego dnia w Moskwie zaplanowane są wielkie uroczystości z okazji 65. rocznicy zakończenia II wojny światowej. Weźmie w nich udział pełniący obowiązki prezydenta Bronisław Komorowski - a w Polsce liczymy, że jego spotkanie z Dmitrijem Miedwiediewem będzie kolejnym krokiem w kierunku poprawy polsko-rosyjskich stosunków. Jednak z Pana słów wnioskuję, że możemy się przeliczyć.
Bo też nie spodziewam się żadnego przełomu w rosyjskiej polityce.

∨ Czytaj dalej

Tegoroczny 9 maja tylko tym będzie się różnił od innych obchodów, że w tym roku przypada okrągła rocznica zakończenia II wojny światowej. Oprócz tego wydarzenia wszystko inne będzie wyglądało tak samo.

To znaczy jak?
Dla Rosjan obchody 9 maja to za każdym razem sposobność, by udowodnić reszcie świata, że to Moskwa najwięcej wycierpiała podczas II wojny światowej, także jej wkład w zwycięstwo nad III Rzeszą jest największy. Przy okazji delikatnie na bok odsuwa się te fragmenty historii, które wskazywałyby na to, że Józef Stalin szukał porozumienia z Adolfem Hitlerem. Dotyczy to przede wszystkim osławionego paktu Ribbentrop-Mołotow z 1939 r., na mocy którego Niemcy hitlerowskie i Związek Radziecki podzieliły między siebie Europę Środkową. To bardzo trudne zadanie. Przecież ZSRR, którego Federacja Rosyjska jest spadkobiercą, jest współwinnym tragedii II wojny światowej. Bez pomocy Moskwy Hitlerowi nie udałoby się dokonać blitzkriegu w Polsce w 1939 r., Holokaustu Żydów czy mordu na milionach Europejczyków, którzy zginęli podczas wojny.

Powiedział Pan wcześniej, że Rosji zależy przede wszystkim na umocnieniu swej globalnej pozycji. Jak by Pan opisał rolę tego państwa we współczesnym świecie?
Moskwie zależy na jednej rzeczy: utrzymania pozycji jednego z najważniejszych graczy na światowej scenie politycznej. Nie wystarcza jej, że jest tylko regionalnym mocarstwem. W tym celu szuka porozumienia z Unią Europejską i jednocześnie stara się zmniejszyć wpływy Stanów Zjednoczonych w całej Eurazji. Szczególnie Waszyngton jest groźny dla Moskwy.

Zwykło się uważać, że Pekin zajął miejsce Rosji na światowej scenie.
Nie do końca tak jest. Rosji w tym momencie najbardziej zależy na Zakaukaziu. Ale tam oba państwa mają własne, sprzeczne ze sobą, interesy. USA zależy na ustabilizowaniu tam sytuacji, być może nawet przyjęciu ich do NATO(Gruzji nawet to obiecano w 2008 r.), natomiast Rosji zależy, by wciągnąć ten region z powrotem do swojej strefy wpływów - a już na pewno nie dopuścić do tego, by stał się on częścią euroatlantyckiej społeczności. W takich działaniach Moskwa pokazuje swą drugą twarz: oportunistyczną. By zrealizować własne cele strategiczne, chętnie sięga po najłatwiejsze chwyty. Wykorzystuje każdą słabość innych, by ich zdominować, i w ten sposób powiększyć swą strefę wpływów. Taki sposób działania sprawia, że najlepiej pasuje do niej określenie ''neoimperialny pragmatyzm''.

Jak daleko ten neoimperializm może sięgać? Czy Kaukaz Rosji wystarczy?
Moskwa działa według strategii: polityka uśmiechów wobec dalszych sąsiadów i twarda polityka wobec bliższych. W ten sposób próbuje ich zdominować, wpływać na ich politykę zagraniczną czy politykę bezpieczeństwa. I nie sądzę, by ograniczyła się tylko do Kaukazu. Wyraźnie widać dążenie, by w strefie wpływów znalazła się Ukraina. A podejrzewam, że w sytuacji, gdyby ta polityka przyniosła pozytywne rezultaty, to Rosji udało się szybko wchłonąć te kąski, to zacznie szukać kolejnych trochę dalej od własnych granic. W końcu apetyt rośnie w miarę jedzenia.

Mimo wszystko Polska doświadczyła ze strony Rosji tylu miłych gestów w ostatnim miesiącu, że aż trudno uwierzyć, by była to wyreżyserowana gra mająca służyć tylko uśpieniu.
Mimo wszystko ostrzegałbym przed odbieraniem emocji, jakie w naturalny sposób pojawiły się przy okazji katastrofy smoleńskiej za trwałą zmianę w stosunkach polsko-rosyjskich. Owszem, reakcja rosyjskich władz na tragedię prezydenta Lecha Kaczyńskiego i osób, które mu towarzyszyły, zasługuje na najwyższe uznanie.

∨ Czytaj dalej

Owszem, premier Putin zaprosił Donalda Tuska do Katynia jeszcze przed tą katastrofą. Ale mimo wszystko nie traktowałbym tych wszystkich gestów jako przełom.

Czemu?
Nie zawsze to, co widać, jest prawdą. Oczywiście, Moskwa nie może już dłużej zaprzeczać, że mordu na polskich oficerach w Katyniu dokonali stalinowscy oprawcy. Ale wszystkie jej działania prowadzą do tego, by zminimalizować znaczenie tego czynu, pomniejszyć jego siłę oddziaływania. Kreml stara się przekonać wszystkich, że morderstwo katyńskie popełnił jakiś bliżej niezidentyfikowany ''totalitarny reżim'' - ten sam, który odpowiada za jeszcze kilka innych zbrodni popełnionych w tamtych czasach. Jak na ironię, katastrofa pod Smoleńskiem stworzyła możliwość do prawdziwego polsko-rosyjskiego rozliczenia się z przeszłością. Ale wymagałoby to przyznania się od przywódców z Kremla, że mord w Katyniu był zbrodnią wojenną przeciwko narodowi polskiemu i próbą wyniszczenia elit państwa, które Stalin starał się zaanektować - co zresztą mu się już udało dzięki umowie podpisanej na konferencji w Jałcie w 1945 roku. Putin wyglądał na autentycznie zszokowanego po tym, gdy samolot prezydencki rozbił się, schodząc do lądowania, przed uroczystościami w Katyniu. Podejrzewam jednak, że raczej nie kierowało nim współczucie dla ofiar tej katastrofy.

A co?
Putinowi wydawało się, że swoją obecnością na uroczystościach katyńskich razem z premierem Tuskiem zamknął tę sprawę. Tymczasem już trzy dni później ona wróciła - i w dodatku trafiła na czołówki wszystkich mediów na całym świecie. W ten sposób rocznica obchodów zbrodni katyńskiej przebiła ułudę obchodów rocznicy zakończenia II wojny światowej.
Rozmawiał Agaton Koziński

Janusz Bugajski jest znawcą Europy Wschodniej w Centrum Studiów Międzynarodowych i Strategicznych. Autor książki ''Expanding Eurasia: Russian's European Ambitions''

1 2 3 › »

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

Imperium

zgłoś 0 / 0

dragon (gość), 11.05.10, 09:54:39

Droga na Zachód wiedzie przez Polskę. Jak zawsze. A że Rosja słaba, to i metoda adekwatna.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Prazdnik w Moskwie

zgłoś 0 / 0

WP (gość), 09.05.10, 22:11:25

Władza żre kawior, szampany, etc, dla władzy, a weteranom micha kaszy z tuszonką i stakan spirytusu, bo cały rok żrą trawę, sało, ogurca i to popijają bimbrem. Choć raz w roku czują się, obywatelami reaktywowanego dzisiaj ZSRR. Ot docenienie weteranów raz w roku. Mają się, z czego cieszyć, władza o nich pamięta. W PRL dostawali tylko parówkę i piwo i tak tylko nieliczni bo reszta kawior w postaci kaszanki. Każdy daje na co go stać widać. Czy Wolski ich matrioszka i alkoholik, złodziej i agent WSI gbur "hrabia "Komorowski dostali także PO misce kaszy z tuszonką i stakanie spirytusu? tak tylko pytam. To piszę na podstawie wywiadu z weteranami, mającymi kilogramy żelaztwa na piersiach, lecz nic więcej.

odpowiedzi (0)

skomentuj

14% PO. Słabiutko!!!

zgłoś 0 / 0

mlodzi z PO za Kaczyńskim (gość), 09.05.10, 14:57:06

polskie+partie+polityczne POLITYKA PO WOBEC ROSJI TO KOMPLETNA KLAPA!
PODAJ DALEJ: na Onet.pl mendy ubowskie ubliżają Pamięci Św. P. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Pokażmy niegodziwcom, ilu nas jest. ZASYPMY ich tam postami, TAK JAK KILKA DNI TEMU PODPISAMI !!!

odpowiedzi (0)

skomentuj

Polacy maja kompleks nizszosci i mniejszosci, trzeba zaczac wierzyc,a nie

zgłoś 0 / 0

klassa (gość), 09.05.10, 09:01:20

posadzac wszystkich o ''gierki''. Otworzcie oczy i pomyslcie, co nam da wieczne posadzanie sasiadow o cos, co bylo i powtorzyc sie nie moze.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Bugajski?

zgłoś 0 / 0

Jurek (gość), 09.05.10, 08:57:08

A USA maja jedna maske??? Kim jest ten Pan? Sowietologow sa tysiace. Dlaczego jego opinia jest taka wazna???????????

odpowiedzi (0)

skomentuj

A co na to UFO-lodzy ?

zgłoś 0 / 0

marek z białegostoku (gość), 09.05.10, 07:05:45

Ich opinia podobnie jak opinie ekologów też może okazać się ciekawa.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Janusz Bugajski: "Nie zawsze to, co widać, jest prawdą". Otóż to!

zgłoś 0 / 0

polo (gość), 08.05.10, 16:59:58

Jak długo jeszcze będzie się mamić społeczeństwo "przyjaznymi gestami", "przełomem w stosunkach",
"kolejnym krokiem w kierunku poprawy" i smoleńska mgłą.
Kto zyskał oraz umocnił swoja pozycję i wpływy po katastrofie? pod Smoleńskiem?
Rachunek jest prosty.

odpowiedzi (0)

skomentuj

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl

Kontakt z redakcją:

ul. Domaniewska 41 (budynek Saturn, II piętro)
02-672 Warszawa
tel. 022 201 42 00, 022 201 42 01
faks 022 201 42 01
redakcja@polskatimes.pl

więcej »

Reklama

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie PolskaTimes.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane: