Polska » Kultura » O wszystkich lekcjach, których udzielał nam KTT

O wszystkich lekcjach, których udzielał nam KTT

Data dodania: 2010-03-30 22:02:04 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2010-03-31 00:44:19

Lucjan Strzyga

Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

O wszystkich lekcjach, których udzielał nam KTT

Z filmowym ''Czterdziestolatkiem'' utożsamiał się w latach 70. niejeden telewidz (© fot. materiały prasowe)

Nikt nie znał kulis filmowego świata lepiej niż zmarły we wtorek Krzysztof Teodor Toeplitz. To przecież on wymyślił serial ''Czterdziestolatek'', celuloidowy pomnik epoki Edwarda Gierka.

Gdy zerknie się w CV zmarłego we wtorek w wieku 77 lat Krzysztofa Teodora Toeplitza, można się przekonać, że parał się dziennikarką, komentatorką polityczną, publicystyką i recenzowaniem sztuk teatralnych i programów telewizyjnych. Prócz tego pisał książki, zgłębiał arkana mediów (rozpowszechnił nad Wisłą m.in. wizjonerskie teksty Herberta Marshalla McLuhana), teoretyzował na temat komiksu i czynnie uczestniczył w polityce (konsekwentnie po jej lewej stronie).

∨ Czytaj dalej

Osobny rozdział stanowi jego szefowanie gazetom (m.in. ''Szpilkom'' w latach 1969-1975), pojawianie się w telewizyjnym okienku w wielu prowadzonych przez siebie programach, a także praca wykładowcy na wyższych uczelniach, choćby w stołecznej PWST i łódzkiej filmówce.

Słowem, przez ostatnie pół wieku stanowił jedną z najważniejszych postaci warszawskiego establishmentu. Erudyta (skończył historię sztuki na UW), koneser objawiający się z nieodłączną fajką, arbiter elegantiarum, który z równą swadą potrafił wypowiedzieć się na temat komiksu, amerykańskiej popkultury i optymistycznej polityki tow. Edwarda Gierka. Aż dziw, że tak rzadko pojawiał się w książkach i filmach analizujących fenomen powojennej kultury. Wszak był jedną z tych barwnych postaci, które ją tworzyły.

Ale wśród licznych zainteresowań KTT najważniejsze miejsce zajmowało kino. Nie chodzi tylko o setki recenzji, którymi przez dziesięciolecia zapełniał branżowe periodyki, ale także o to, że zajmował znaczące miejsca w hierarchii filmowego świata. W latach 1955-1958 był kierownikiem literackim Zespołu Filmowego ''Kadr'' (ponownie trafił tam w latach 1981-1987), kierował też literacko Studiem Filmowym ''Iluzjon'' (1979-1980). Zamiłowanie do srebrnego ekranu przejął zapewne po stryju prof. Jerzym Toeplitzu, długoletnim rektorze łódzkiej szkoły filmowej.
Nieprzeciętną erudycję i znajomość kina bezkolizyjnie łączył z politycznym zaangażowaniem w szeregach PZPR
Owa znajomość kina, niejako od podszewki, zaowocowała scenariuszami m.in. do filmów ''Pan Anatol szuka miliona'' (1958), ''Ślepy tor'' (1967), ''Dzięcioł'' (1970) i ''Miłość ci wszystko wybaczy'' (1981). W 2005 roku reżyserka Magdalena Piekorz zdradziła mediom, że również dla niej KTT napisał scenariusz filmowy, oparty na powieści Leopolda Tyrmanda ''Filip''. Film nie został jednak nigdy zrealizowany. Warto przy tej okazji przypomnieć, że choć Tyrmand nie oszczędził KTT licznych złośliwości w swoim ''Dzienniku 1954'', ten nigdy nie zerwał z nim kontaktów.

Ale do historii kina Toeplitz przeszedł przede wszystkim stworzonym wraz z Jerzym Gruzą telewizyjnym tasiemcem ''Czterdziestolatek'', królującym na ekranach w latach 1974-1977 (łącznie wyemitowano 21 odcinków). Choć pomyślany jako komedia o perypetiach kończącego właśnie 40 lat inżyniera Stefana Karwowskiego, film stał się fenomenem wpisującym się doskonale w propagandę sukcesu serwowaną Polakom przez rządzącą ekipę PRL-owskich technokratów.

O socjologicznych asocjacjach ''Czterdziestolatka'' wylano dotąd morze atramentu, ale serial dalej nie przestaje zdumiewać. A wciąż powtarzany stał się bez mała źródłem wiedzy na temat lat 70. Banalne, życiowe problemy, przed którymi staje inż. Karwowski (romans na boku, próba rzucenia palenia, wypadanie włosów, poprawienie tężyzny fizycznej, kłopoty z psującym się maluchem itp.), pokazane są tu na tle rosnącej w siłę socjalistycznej ojczyzny, obrastających w dostatek obywateli i piękniejącej Warszawy. Do czego przyczynia się główny bohater, budując dla niej Dworzec Centralny i Trasę Łazienkowską.

Mają rację ci, dla których ów serial to perfekcyjny propagandowy produkcyjniak, zgrabnie łączący ideologiczny przekaz z prawdziwą, nieudawaną sympatią telewidzów. Zarówno dlatego, że przeciętny obywatel ludowej ojczyzny utożsamiał się z głównym bohaterem, jak i z racji tego, że KTT sprytnie wykorzystał możliwości skrytykowania wad systemu. Możemy zatem, oglądając serial, śmiać się z absurdów socjalistycznej nomenklatury, fasadowości władzy, brakoróbstwa i mentalności bliźnich, ale udręczonych ludzi stojących w kolejce po mięso raczej nie zobaczymy.

∨ Czytaj dalej

Dziś najsłynniejsze dzieło KTT ma właściwie tylko wartość sentymentalną, podobnie jak sentymentalnie wspominamy słonecznie uśmiechniętego tow. Gierka. Władza zresztą doceniła twórcę serialu: w 1976 roku KTT otrzymał za ''Czterdziestolatka'' Nagrodę Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji (zespołowo), a dwa lata później, gdy dokręcono kolejne odcinki, ta sama nagroda powędrowała do jego rąk indywidualnie. Po latach do zbioru nagród i orderów Krzysztof Teodor Toeplitz mógł dołączyć Złoty Medal ''Zasłużony Kulturze Gloria Artis'', który wręczył mu minister Bogdan Zdrojewski. To zapewne było późne echo sukcesu telewizyjnego tasiemca.

Ale parę słów należy się także Teoplitzowi literatowi. W jego bibliografii znaleźć można zarówno teksty o kinematografii, m.in. ''Kino dla wszystkich'' (1964), ''Sekrety filmu'' (1967), filozofii mediów w postaci ''Mieszkańców masowej wyobraźni'' (1970), a także ''Rodzinę Teoplitzów'' (2004), kronikarską sagę o dziejach swojej familii (wedle niej KTT, urodzony w 1933 roku w podwarszawskich Otrębusach, wywodził się ze spolonizowanej rodziny żydowskiej). W literackim dorobku miał również niezbyt chlubne dzieło ''16 miesięcy: felietony'' (1983), w którym bezpardonowo rozprawił się z podziemną Solidarnością. Zasłużył tym samym na miano lizusa reżimu, którym - jak pisał - wcale nie czuł się sfrustrowany.

Nigdy też nie ukrywał swoich lewicowych sympatii. Od 1954 roku był członkiem PZPR, poparł stan wojenny, potem jako reprezentant strony rządowej uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podzespole do spraw środków masowego przekazu. Startował także, choć bez większego efektu, w eurowyborach w 2004 roku. Jako kandydat SdPl zebrał niecałe 8 tys. głosów. Rok potem był członkiem komitetu wyborczego Włodzimierza Cimoszewicza, startującego na urząd prezydenta RP.

Ale w jego życiorysie nie brak też niewyjaśnionych do końca tajemnic. Cztery lata temu w jednym z telewizyjnych programów ''Misja specjalna'' zasugerowano, że KTT był współpracownikiem SB o ksywce ''Senator'', zwerbowanym po tym, jak prowadził auto po pijanemu. Zainteresowany oficjalnie zaprzeczył tym sugestiom, nazywając je stekiem kłamstw. To kolejny element w barwnej biograficznej układance twórcy kultowego ''Czterdziestolatka''.

1 2 › »

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

"Nur für Schweine"

zgłoś 0 / 0

Nesca (gość), 03.04.10, 11:26:48

...To wszystko prawda, ale dla mnie KTT ze swojej "Kuchni Polskiej" był przede wszystkim felietonistą. Którym nie brylował wprawdzie humorem, jak niezrównany Radgowski, ale imponował kompetencją i oceną, które uważam za najważniejsze przymioty dobrego żurnalisty. Dziś felietoniści rzadko w ogóle wiedzą jakie zasady rządzą tym gatunkiem. Lansujący się na czołowego felietonistę "Rzepy" R.M. nie wie nawet, że felieton to też publicystyka. A jego język? Poczytajcie sami: http://www.rp.pl/temat/9158.html > tekst pt. "Być jak Jan Winiecki". Który zaczyna od nazwania Profesora członkiem, a kończy - rajfurem. Dla ozdoby daje swoją kolorową fotkę: czarującą.
Proszę sie pospieszyć, bo Mazurek ma tam stać się ozdobą dodatku "Plus-Minus" - dla luminarzy dziennikarstwa z pieluchą w herbie - których czytać już można tylko za rejestracją. A potem redakcja ma pobierać za lekturę opłatę. Nie lepiej byłobu zasłużony dodatek kulturalny przechrzcić na "Nur für Schweine" ?

odpowiedzi (0)

skomentuj

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl

Kontakt z redakcją:

ul. Domaniewska 41 (budynek Saturn, II piętro)
02-672 Warszawa
tel. 022 201 42 00, 022 201 42 01
faks 022 201 42 01
redakcja@polskatimes.pl

więcej »

Reklama

Tylko w "Polsce" »

Horst Faas. Fotograf, który pokazał wietnamskie piekło [ZDJĘCIA]

Sam o sobie mówił, że przeżył II wojnę światową tylko po to, by być świadkiem i sprawozdawcą wojny wietnamskiej. Zmarły niedawno Horst Faas pokazał, czym naprawdę była ta wojna. »

Reklama

Zmiany, zmiany... »

Serwis PolskaTimes.pl w nowej odsłonie. Jak Wam się podoba? Czekamy na opinie

Rozpoczynamy proces zmian w serwisie PolskaTimes.pl Już teraz odświeżyliśmy nieco wygląd strony głównej i menu, pojawiły się też funkcjonalności, które - mamy nadzieję - ułatwią Wam dotarcie do najważniejszych informacji i zachęcą do udziału w dyskusji. Kolejne zmiany już wkrótce. Czekamy na Wasze opinie i sugestie. »

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie PolskaTimes.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane: