czwartek 09 lutego 2012 r. imieniny obchodzą: Apolonia, Eryka, Cyryl

Polska » Fakty » Kraj » Artykuł

Polityczne flirty królowej polskiej publicystyki

Polityczne flirty królowej polskiej publicystyki

Piotr Zaremba

2010-03-11 22:40:30, aktualizacja: 2010-03-12 15:01:29

Była w ważnych chwilach tam, gdzie działa się historia. Nie jest ani z prawicy, ani z lewicy. Nie można jej zamknąć w żadnym znanym nam schemacie. Piotr Zaremba opowiada o fenomenie Jadwigi Staniszkis, która dała się namówić na opowieść o swoim życiu.

W jej domu w Podkowie Leśnej najbardziej uderzyło mnie jedno: zwyczaje. Przemieszczając się między poszczególnymi pokojami wypełnionymi pamiątkami po zagranicznych podróżach, pani domu z niezwykłą czujnością dbała o to, żeby przynajmniej niektóre drzwi były zawsze pozamykane. Przypominało to system skomplikowanych śluz, nad którymi zapanować potrafił tylko wtajemniczony.

Gdy prowadziła nas przez ten dom, mnie i Michała Karnowskiego, przy okazji kolejnego wywiadu (zrobiliśmy ich bodaj z pięć), wytłumaczyła nam swoje zachowanie z rozbrajającą szczerością: ma kilka psów i kota, musi więc stale pamiętać, aby zwierzęta nie zaatakowały jedno drugiego.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Przy czym nie chodziło tu tylko o ewentualność starcia psów z kotem.

Także o bezpieczeństwo jednego psa, nieprzystosowanego do towarzystwa pozostałych, niedawno przygarniętego z ciężkimi obrażeniami. W efekcie widzieliśmy jej zwierzęta tylko przez chwilę. I nigdy wszystkie razem.

Profesor Jadwiga Staniszkis wsławiła się uwagą: "Dobrym to można być dla kotów". Odrzuciła w ten sposób obronę polityka, którym się rozczarowała, Jerzego Buzka, zachwalanego jej jeszcze po kilku latach rządów jako "dobry premier", a może nawet "dobry człowiek". Jej "gospodarstwo" w Podkowie Leśnej dowodzi, że swą maksymę realizuje w praktyce, nawet jeżeli o opiece nad swoimi zwierzętami też opowiada z rzeczowym chłodem. Ale dobra jest dla nich z całą pewnością.

Chętnie za to podkreśla, że z ludźmi się nie zżywa, nie nawiązuje bliskiego kontaktu, ma z tym nawet trudności. Wyjaśnianiu tego fenomenu poświęca również znaczną część najnowszej książki, wywiadu rzeki, który przeprowadził z nią Cezary Michalski. Ma w różnych częściach Polski pięć domków - od Nowosądecczyzny po Mazury. Uwielbia pójść czasem na dworzec i pojechać do jednego z nich. W życiu intelektualnym zachowuje się podobnie

Niby jest w tym odrobina kokieterii, ale Staniszkis zadaje sobie sporo trudu, aby tę tezę udokumentować, poprzeć przykładami własnych relacji: z kolejnymi mężczyznami swojego życia, z córką, także z partnerami w najróżniejszych przedsięwzięciach - intelektualnych czy społeczno-politycznych, które zwykle dość szybko porzucała.

Każdy, kto się z nią zetknął dłużej niż przez chwilę, wyczuwa, że coś w tej autorecenzji jest na rzeczy. Grzeczna, ale trochę bezosobowa. Dająca się wciągać w dyskusje, ale bez przesady. Zawsze po chwili rozmowy niby jeszcze podekscytowana, pochłonięta tematem, ale już przecież jakby nieobecna.

Czytając ostatnio jej najrozmaitsze zwierzenia, a rozmowę z Michalskim w szczególności, można odnieść wrażenie, że sama uważa się trochę za dziwoląga i chętnie epatuje tym innych. Córka i wnuczka dwóch narodowych demokratów, których nigdy dobrze nie poznała, a równocześnie około roku 1968 znacząca postać w lewicowym środowisku komandosów, które skupiało wiele osób żydowskiego pochodzenia. Kobieta ocierająca się o artystyczną bohemę i równocześnie akcentująca mieszczańską obcość wobec cygańskiego życia swoich partnerów - gdy oni pili, ona siadała pisać kolejne artykuły i rozprawki.

Naukowiec śpieszący w roku 1980 do strajkującej Stoczni Gdańskiej, a równocześnie sprzedający wszem wobec swój dystans wobec mitu Solidarności. Intelektualistka uznana za matkę współzałożycielkę antykomunistycznej prawicy jako ta, która opisała mechanizm zamiany władzy na własność przez postkomunistyczne elity, a równocześnie zwolenniczka prawa kobiet do aborcji. Kobieta okazująca sympatię feministkom, ale zwymyślana przez obrońców płciowego parytetu od folksdojczek, gdy zaprotestowała przeciw tej innowacji jako upokarzającej.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Te paradoksy można mnożyć i delektować się nimi.

A i tak cały czas będziemy mieli wrażenie, że Jadwigę Staniszkis te wszystkie sprzeczności nawet nie tyle bawią, ile raczej po prostu niespecjalnie obchodzą. Także i sprzeczność największa, najtrudniejsza do szybkiego objaśnienia. Nie tylko w swoich książkach, ale i w wypowiedziach posługuje się językiem niełatwym, pełnym naukowych pojęć i zdań wielokrotnie złożonych.

A jednak w świecie współczesnej pop- kultury doceniającej prostotę i szybki efekt wygrała rok temu ranking tygodnika "Wprost" na najlepszego komentatora. Co więcej, pojawia się w codziennej prasie, ba, często i w telewizyjnych programach jako "objaśniacz" rzeczywistości: politycznej, społecznej, gospodarczej. - Kiedyś słuchałem jej na sesji u prezydenta Kwaśniewskiego i nie byłem w stanie nadążyć za jej skomplikowanym tokiem rozumowania. Uznałem to za dowód własnej niedoskonałości - trochę dworuje sobie były premier i marszałek Sejmu Józef Oleksy. A przecież Staniszkis bardzo średnio naginając się do oczekiwań, aby mówić krótko i zrozumiale, jest wciąż zapraszana do mediów, wciąż czaruje na niezliczonych panelach, często dla szerokiej publiczności.

Po części może być to efekt jej fenomenalnej śmiałości. To postać, która nie boi się komentować wszystkiego, rzucać na najbardziej skomplikowane zjawiska, odgrywać rolę wróżki, która powie nam, co zdarzy się w przyszłym roku. Czasem się te prognozy sprawdzają, czasem nie, ale ta brawura jest nagradzana. Takich ludzi jest w Polsce poza Jadwigą Staniszkis zaledwie kilka. Mają do niej pretensje bracia Kaczyńscy, a Sławomir Nowak opisał ją kiedyś jako propisowską. Tymczasem Staniszkis jest idealnie niepartyjna. Mówi, co chce, i nie zważa na nic i na nikogo

Ta brawura powoduje, że pani profesor "od wszystkiego" wielu wybacza de facto wszystko. Na przykład wolty. Na początku lat 90. przeszła do historii jako precyzyjny analityk zjawiska uwłaszczenia nomenklatury. Ale kiedy pozostający pod urokiem jej analiz bracia Kaczyńscy przejęli władzę w 2005 r., karciła ich, że pojmują władzę i państwo na sposób tradycyjny, nie doceniając zmian związanych z globalizacją i integracją europejską. To można jeszcze zrozumieć - świat posuwa się przecież do przodu.

Ale dlaczego za późnego AWS Staniszkis, która wymyśliła nazwę tego bloku wyborczego i wzięła udział w jego kampanii, głosiła żarliwą obronę państwa narodowego zgodną nieomal z poglądami Antoniego Macierewicza, a potem nagle zabrała głos jako rzeczniczka modernizacyjnego sojuszu SLD-PO? Tego ani nie umiała, ani nie chciała nam objaśniać. Tu rzeczywistość posuwała się do przodu w zawrotnym tempie. - Coś przeczytała, zafascynowała się i jazda, bez oglądania się za siebie - tłumaczy dobrze ją znający socjolog.

Po drugie, wybaczać jej trzeba było bardzo często gołosłowność. Na przykład to, że podczas pewnego panelu wyprowadziła całą skomplikowaną teorię na temat przemian społecznych w Chinach (jeden z jej koników). Albo łatwość, z jaką formułuje hipotezy na temat rozgrywek na szczytach polskiego świata polityki, bo "ktoś do mnie zadzwonił i opowiedział". Chętnie wyodrębnia w ramach partii słabo udokumentowane grupy (zwłaszcza wśród młodszych polityków, w których z reguły pokłada szybko zawiedzione nadzieje), bo usłyszy w radiu czyjąś wypowiedź i uzna ją za ilustrację szerszej tendencji.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Potrafiła około roku 2001 upierać się, że premierem powinien zostać Jan Krzysztof Bielecki, choć cały kraj wiedział, że będzie nim Leszek Miller. Po prostu tak jej wychodziło z intelektualnych spekulacji. Z gry własnym rozumem. - Kiedyś była niedoceniana, teraz jest przeceniana, nie wszystko, co prognozowała, się potwierdzało - ocenia europoseł Marek Migalski z PiS, numer drugi w rankingu "Wprost" na komentatora. - Ale i tak jest królową polskiej publicystyki - dodaje.

Wrażenie, że jest królową, utwierdza nie tylko swada i łatwość, z jaką się wypowiada, ale i jej swoisty demokratyzm. Można sobie żartować, gdy Jadwiga Staniszkis słynąca z upodobania do podróży pociągiem relacjonuje swoje rozmowy z przypadkowymi podróżnymi. Ale potrafi opowiadać o tym w sposób zajmujący i traci wtedy koturny hermetycznego profesora. Innym walorem jest jej bezstronność. - Z pewnością jest badaczem niepartyjnym - zapewnia Józef Oleksy. A on miałby jako dawny lider SLD powody, aby na nią narzekać, zważywszy na jej rolę w rozszyfrowaniu rozmaitych tajemnic ery transformacji. Były to tajemnice często obciążające jego polityczno-biznesowe środowisko.

Rzecz w tym jednak, że galopująca do przodu Staniszkis gubi sympatie i polityczne ogony bardzo szybko. Nie wszyscy to dobrze rozumieją. Prezydent Lech Kaczyński, wręczając jej od_znaczenie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, ofuknął ja podobno za "ataki" na jego brata. Z kolei poruszający się w świecie intelektualnych analiz jak słoń w sklepie z porcelaną były szef gabinetu premiera Tuska Sławomir Nowak nazwał ją kiedyś publicystką propisowską, bo w tym czy innym komentarzu albo wywiadzie nie chwaliła jego rządu.

A przecież tak naprawdę Staniszkis do nikogo się nie przywiązuje ani nikogo na zawsze nie skreśla. Całkiem ostatnio przeżyła flirt polityczny z Grzegorzem Schetyną, który wydał jej się obiecujący, bo próbował popychać w rządzie Tuska różne modernizacyjne projekty, na przykład komputeryzację administracji. Miała opiniować inicjatywy szykowane przez klub PO, co na razie rozmyło się na etapie przymiarek. Z drugiej strony, Staniszkis nie odmawia wciąż dobrego słowa o Kaczyńskich, gdy tylko wyda jej się to uzasadnione. W ogóle raczej kręci nosem na klasę polityczna, niż jej schlebia. I nigdy niczego nie kwituje. Nigdy nikomu się nie sprzedaje.

Mówi Jacek Karnowski, dziś szef "Wiadomości", który pisał u niej na socjologii pracę magisterską i spędził wiele godzin na jej seminariach: "Fascynujące w rozmowach z nią było analizowanie najróżniejszych mechanizmów władzy odarte z otoczki jej osobistych sympatii. Ona się nią kompletnie nie kierowała, przez to widziała pewne zjawiska ostrzej".

Co nie znaczy, że nie przeżywa kłopotów. Nikt nie ujął tego trafniej od polityka PO Rafała Grupińskiego: - Kiedyś formułowała skomplikowane analizy wiążące politykę z gospodarką, z kontekstem międzynarodowym. Dziś żąda się od niej zajmowania stanowiska w doraźnym sporze PiS - PO. No i pada ofiarą tabloidyzacji debaty. Jest skłaniana przez media do bardzo bieżących komunikatów.

Dodaj komentarz

Drukuj
Wyślij
Dodaj

Komentarze (7)
Przejdź do dyskusji na forum

Wyświetl od:
Zwiń wszystkie wątki

profesor Staniszkis, profesor Giertych, profesor Nowak, profesor Jaskiernia

krzyhoo1 (gość) 13.03.10, 21:00:22

iluż to wspaniałych profesorów mamy w naszej wspaniałej polskiej nauce

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

demokraci.....

nieendek (gość) 13.03.10, 19:51:56

od kiedy endecy to demokraci.....panowie dziennikarze- prosze spytac pani profesor - kim byli endecy i nie wypisywac bzdur....

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

profesor Staniszkis

barbapap (gość) 13.03.10, 07:10:43

Pani profesor notorycznie nie ma racji. Komentarze są bełkotem intelektualnym, wydumanym, oceny fałszywe.
Wszystko ubrane w trudny język, wypowiedzi trzeba rozplątywać i prowadzą do nieprawdziwych wniosków.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Staniszkis tak potrafi fantazjować w swoich analizach, że nie warto traktować jej poważnie.

pp (gość) 12.03.10, 21:10:10

Dobrze, że chociaż nie sympatyzuje z żadną partią i w zależności od aktualnych humorów krytykuje albo jednych albo drugich.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Paraliż postępowy

Kaliban (gość) 12.03.10, 19:56:38

Myślę , że czas już zacytować Boya :" i paraliż postępowy trafia najzacniejsze głowy"!
To za cały komentarz.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

czy ktoś dla kogo

spokojny 12.03.10, 15:17:59

autorytetem był ideolog PZPR Kołakowski nie jest lewicą?

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Pani Staniszkis.

sęp (gość) 12.03.10, 12:08:55

Zestawienie nazwiska pani prof Staniszkis z Nowakiem to jest obrazą p.Staniszkis.Sławomir Nowak vel Nadęte Zero jak mawia o nim poseł Celiński jest tylko po to by wygłaszać peany na cześć Tuska,geniusza tkniętego ręką Boga.Tfu.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl