czwartek 09 lutego 2012 r. imieniny obchodzą: Apolonia, Eryka, Cyryl

Polska » Opinie » Artykuł

Domosławski: Pisałem z dobrym sercem dla Kapuścińskiego

Domosławski: Pisałem z dobrym sercem dla Kapuścińskiego

Agaton Koziński

2010-02-28 21:05:23, aktualizacja: 2010-03-01 17:37:22

Po 1989 r. Kapuściński nie mówił o swojej przeszłości, bo bał się, że oplują go za to, że starał się normalnie żyć w świecie PRL - mówi Artur Domosławski, biograf wybitnego reportażysty i autor książki "Kapuściński. Non-fiction", która ukaże się 1 marca w rozmowie z Agatonem Kozińskim.

Jak doszło do tego, że zaczął Pan pracę nad biografią Ryszarda Kapuścińskiego?
Nigdy nie myślałem, że będę pisał książkę o Kapuścińskim - ani kiedy żył, ani od razu, kiedy odszedł. To moja koleżanka z redakcji "Gazety Wyborczej" Anna Bikont zaczęła mnie namawiać, byśmy wspólnie napisali jego biografię. Nie byłem pewny, czy chcę się tym zająć - po głowie chodził mi pomysł na kolejną książkę o Ameryce Łacińskiej. Chyba po paru tygodniach namysłu zdecydowałem się, ale z kolei po pewnym czasie to Ania zrezygnowała, chciała zająć się tym, co ją bardziej interesuje, czyli stosunkami polsko-żydowskimi w czasie wojny. Przygotowania do pracy nad biografią Kapuścińskiego wciągnęły mnie jednak na tyle, że dalej postanowiłem pożeglować sam.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Kiedy zorientował się Pan, że w życiorysie "cesarza reportażu" są skazy, o których wcześniej się nie mówiło?
O zdecydowanej większości tzw. spraw kontrowersyjnych dowiedziałem się już po jego śmierci, w trakcie pracy nad książką.

Które odkrycia były szczególnie mocne?
Gdy pierwszy raz natknąłem się na informację, że w istocie Kapuściński nie spotkał się z Che Guevarą, mimo że według legendy przyjaźnili się. Wiedziałem, że nie mogę tego pominąć. Zarazem starałem się wytłumaczyć, skąd się ta legenda wzięła, jaki był udział samego Kapuścińskiego w jej powstaniu.

Byliście przyjaciółmi?
Boję się nadużywania tego słowa, wolałbym powiedzieć: byliśmy w przyjaźni, był moim starszym kolegą, mentorem. W intymnej przyjaźni Kapuściński pozostawał z Jerzym Nowakiem, w jakimś stopniu także z nieżyjącym już Kazimierzem Boskiem, z którymi spędził kilkadziesiąt lat życia. Ja byłem od nich dużo młodszy, Kapuściński to człowiek pokolenia moich rodziców, poza tym - światowej sławy pisarz. Ta różnica wieku i dorobku robiła swoje.

Tu właśnie mam największy problem z Pana biografią. Z jednej strony wykonał Pan tytaniczną pracę i uczciwie przedstawił prawdę, często niewygodną, o Kapuścińskim. Ale z drugiej, wcześniej wszedł Pan z nim w bliskie relacje. Przecież gdyby Pan go nie znał, jego żona by Panu nie zaufała i nie pozwoliła skorzystać z archiwum - wtedy biografia nie byłaby kompletna. Później jednak wdowa nie zaakceptowała Pana pracy i ma żal o zaufanie, którego Pan nadużył. Czy prawda to wartość nadrzędna?
Mówi pan, jak gdybym zastawił na Kapuścińskiego jakąś pułapkę, a ja nawet nie pomyślałem o pisaniu jego biografii, gdy żył. Opowiadałem już panu, jak to się zaczęło. Gdybym pomyślał o biografii za jego życia, to zadałbym mu wiele pytań, na które dzisiaj nie mam odpowiedzi, a jedynie hipotezy. Nie nadużyłem niczyjego zaufania. Komu - pana zdaniem - pani Alicja Kapuścińska miała udostępnić archiwum? Komuś nieznajomemu? Czy fakt, że byliśmy z Kapuścińskim w przyjaźni, obligował mnie do ukrywania zdobytych informacji? Czy gdybym znalazł w jego szpargałach jakiś niewygodny szczegół, a później go ukrył, to nie byłaby zdrada zasad naszej profesji?Byłaby. Ale zaufanie także jest niezwykle cenną wartością.
Konflikt wartości jest tu pozorny. Pisałem tę książkę z dobrym sercem dla Kapuścińskiego. Gdybym bał się poszukiwać dalej i dalej, gdybym porzucił pracę, albo zatajał cokolwiek, to tak jakbym nie wierzył w Kapuścińskiego. To tak, jakbym uważał, że po kolejnym odkryciu nie będę mógł już o nim dobrze myśleć. Wierzyłem w Kapuścińskiego. Dostałem wspaniałą szansę dostępu do archiwum, dzięki temu książka jest na pewno bogatsza, ale proszę zauważyć, że przytłaczająca część wiedzy o nim, którą zebrałem w książce, była powszechnie dostępna. Jej zebranie wymagało po prostu uważnej pracy: wielu rozmów z osobami, które go znały, kwerendy w bibliotekach, lektury książek napisanych przez niego i o nim.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Ale na przykład tak istotnego szczegółu jak ten, że Kapuściński wymyślił sobie ucieczkę swego ojca z transportu do Katynia, nie znalazłby Pan, gdyby nie praca w jego archiwum. A wszedł Pan do niego, bo zaufała Panu jego żona.
Do czego pan zmierza? Czy miałem tego nie napisać? Co do ucieczki, nabrałem wątpliwości najpierw z lektury samych książek i wywiadów. Coś się nie zgadzało. Zwrócił mi na to uwagę także jeden z przyjaciół Kapuścińskiego. Potem opowieści Kapuścińskiego o rzekomej uciecze ojca z transportu do Katynia zaprzeczyła w rozmowie ze mną jego siostra Barbara. A potem potwierdzenie, że to konfabulacja, znalazłem w archiwum - w liście stryja.

W swej książce stawia Pan też hipotezę mającą wyjaśnić, czemu Kapuściński ocenzurował amerykańskie wydanie "Szachinszacha". Według Pana teorii wyrzucił z niej wątek o pomocy CIA w obalaniu władz Iranu, gdyż obawiał się zemsty agencji. Zresztą w Pana biografii takich szczegółów jest więcej - choćby wszystkie przykłady współpracy Kapuścińskiego z komunistycznymi władzami, czy z wywiadem. Czym by Pan tłumaczył takie zachowania: konformizmem, cynizmem?
Kapuściński nie był cynikiem, był ideowcem, lojalnym obywatelem Polski Ludowej, którą uważał za swoją ojczyznę. Co do usuniętych fragmentów "Szachinszacha" w wydaniu amerykańskim, które dotyczyły udziału CIA w obaleniu Mosaddegha: stawiam w tej sprawie hipotezę, nie mam pewności. Uważam, że Kapuściński obawiał się o los swoich książek w USA i możliwej reakcji CIA. Nie mógł wiedzieć, czy CIA ma informacje o jego współpracy z wywiadem PRL. Wolał więc nie ryzykować i nie atakować agencji w książce wydanej w USA.

Co było motywacją tych wszystkich ustępstw?
Najważniejsze dla niego było pisanie. Jednak jego zaangażowania w PRL płynęły z ideowości, nie z koniunkturalizmu. On był z pokolenia, które w 1956 r. krzyczało "socjalizm tak, wypaczenia nie", on naprawdę uważał, że socjalizm jest lepszy od kapitalizmu - tym bardziej że poznał najgorszą stronę kapitalizmu, obserwując kolonialną i postkolonialną Afrykę.

Dodaj komentarz

Drukuj
Wyślij
Dodaj

Komentarze (8)
Przejdź do dyskusji na forum

Wyświetl od:
Zwiń wszystkie wątki

mQJpZBtvBrHzyaEik

FhvCbJjHPI (gość) 20.03.10, 12:24:04

kOZNea icbfzkkoawgq, [url=http://nnoukmwkgeqj.com/]nnoukmwkgeqj[/url], [link=http://oqpniaulnfcg.com/]oqpniaulnfcg[/link], http://ddqwxmkcqaev.com/

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

mQJpZBtvBrHzyaEik

FhvCbJjHPI (gość) 20.03.10, 12:24:02

kOZNea icbfzkkoawgq, [url=http://nnoukmwkgeqj.com/]nnoukmwkgeqj[/url], [link=http://oqpniaulnfcg.com/]oqpniaulnfcg[/link], http://ddqwxmkcqaev.com/

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

hochsztapler za którego musimy się wstydzić

Toni (gość) 18.03.10, 08:54:40

Naukowcy już dawno poznali się na braku zgodności opisywanych zdarzeń z rzeczywistością i zwracali nie raz uwagę na liczne przypadki ignorancji i zapewne celowych nierzetelności w pracach Kapuścińskiego, zob. np.: http://www.jstor.org/pss/3171827 (praca z 1990 r.). Dziś musimy się po prostu wstydzić, np. wobec Etiopczyków! Zabito tam 250 tys. wykształconych ludzi, aby zrealizować komunistyczny raj – na ten temat Kapuściński się nawet nie zająknął. Wszystko wskazuje na to, że był trybikiem w machinie Dezinformacji Imperium Zła. Podobno z książki Domosławskiego wynika (nie czytałem jej i nie przeczytam raczej, bo współpraca z komunistycznym wywiadem, mentorem Kapuścińskiego, to dla mnie żadna rewelacja!), że Kapusta lubił sobie postrzelać do Murzynków podczas angolskiej wojny „domowej” z broni udostępnionej usłużnie przez Kubańczyków. Taka jest prawda i „piękno” literackie bajek Kapuścińskiego tego nie zmieni. Ogrom bezczelności tego Światowego Ignoranta zdumiewa: ja w każdym razie nie wymyśliłbym, że mój Ojciec uciekł z transportu do Katynia! „Mam” Dziadka, zamordowanego w kopalni na Uralu (1940 r.), Ojca-obrońcę Helu w 1939 r., potem w niemieckiej niewoli, a Ciocia mojej Żony, zakonnica zginęła w hitlerowskim obozie. I to mi „wystarcza” i musi wystarczyć. Na przekor modom, które każą np. przygłupasom stroić się w podobizny „Che” (osobiście zamordował na Kubie kilkaset niewinnych przeciwników rewolucji).

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Domosławski-wywiad

kibic (gość) 07.03.10, 12:15:41

Szanowny Panie Prawdomówny,
uprzejmie prosimy o następną biografię ...może tym razem niech się Pan zaprzyjaźni z Adamem Michnikiem.Będzie o czym poczytać!?

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Domosławski-wywiad

kibic (gość) 07.03.10, 12:15:12

Szanowny Panie Prawdomówny,
uprzejmie prosimy o następną biografię ...może tym razem niech się Pan zaprzyjaźni z Adamem Michnikiem.Będzie o czym poczytać!?

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Ta ksiązka

barabara (gość) 04.03.10, 05:32:59

Ta książka sprawia.ze patrzymy na jej autora,o co przecież głównie mu chodzilo.I cóz widzimy?Klinicznie czysty SYNDROM RK.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Za mojej młodości takich ludzi jak

obiektyw (gość) 02.03.10, 10:00:34

pan Domosławski nazywano po prostu świniami i kapusiami! Ot co...

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

O empatii

Kamila (gość) 02.03.10, 00:35:03

Słucham wypowiedzi w mediach p. Domosławskiego, czytam kolejny jego wywiad i mam taka smutna refleksję, bo już jestem po lekturze "Kapuściński non-fiction": szkoda, że te wszystkie zapewnienia o ciepłych uczuciach p. Domosławskiego wobec Ryszarda Kapuscińskiego nie znalazły większego odbicia w jego książce, która musi się bronić sama; najgorętsze deklaracje autora nam, czytelnikom, nie wystarczą. A tak się składa, że najwięcej o książce mówi jej autor, jakby te ponad 600 stron nie mogło się obronić samo.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl