Wielki powrót ministra Becka

Wiktor Świetlik

2009-08-31 09:21:13, aktualizacja: 2009-08-31 09:22:11

Ulubieniec Józefa Piłsudskiego, jego były adiutant, najbardziej wpływowy polityk polskiej polityki po śmierci marszałka, ostatni szef dyplomacji. Kim był człowiek, który powiedział Niemcom "nie".

Za sprawą rosyjskiej ofensywy historycznej Józef Beck staje się jednym z najbardziej znanych Polaków. Paradoks tkwi w tym, że najpoważniejszy zarzut, który do tej pory w Polsce stawiano szefowi przedwojennej polskiej dyplomacji, to właśnie to, że nie zawarł z Niemcami paktu wymierzonego przeciwko sowieckiej Rosji.

Czyli odwrotny do tezy, którą próbują sfabrykować prokremlowscy historycy, a która brzmi: Beck był niemieckim agentem i chciał, by Polska wraz z Niemcami wzięła udział w wojnie przeciwko ZSRR.

Do tej pory w świadomości przeciętnego wykształconego Polaka Józef Beck kojarzył się przede wszystkim z jednym przemówieniem wygłoszonym niecałe cztery miesiące przed wybuchem drugiej wojny światowej i słowami: "Jest tylko jedna rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenna: tą rzeczą jest honor".

∨ Czytaj dalej

Reklama

Za to do świadomości przeciętnego, wykształconego Rosjanina istnienie Józefa Becka dopiero zaczyna docierać. Był on owszem negatywnym bohaterem propagandy stalinowskiej, ale trzecioplanowym. Teraz staje się głównym oskarżonym rosyjskiej propagandy. Demonem, który rozpętał wojnę.

Podstawowym pretekstem, który ma potwierdzać tezy rosyjskiej propagandy jest polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy ze stycznia 1934 r. Rosyjscy historycy próbują dowieść tezy, że układ ów był de facto wymierzony w ZSRR. Logicznym wnioskiem wyciąganym z tej konstrukcji jest to, że pakt Ribbentrop-Mołotow z sierpnia 1939 r. i jego tajna część dotycząca rozbioru Polski były tylko sowiecką odpowiedzią. A więc, że faktyczna odpowiedzialność za wywołanie wojny spada na przedwojenny rząd Polski, szczególnie na Becka.

Powiedzieć, że tezy rosyjskich propagandzistów nie trzymają się kupy to mało. Polsko-niemiecka umowa z 1934 r. była efektem tego, że państwa zachodnie odrzuciły propozycję złożoną przez Józefa Piłsudskiego przeprowadzenia wojny prewencyjnej przeciwko Niemcom. Miała być ona odpowiedzią na to, że zaraz po dojściu Hitlera do władzy Berlin błyskawicznie zaczął łamać kolejne ograniczenia obowiązujące go w wyniku ustaleń po I wojnie światowej.

Zresztą w 1934 r. relacje polsko-niemieckie były tak złe, że układ traktowano jako alternatywę dla wojny. Antoni Słonimski pisał wówczas w "Wiadomościach Literackich", chwaląc zresztą ministra Becka: "Jeśli to tylko parę lat wyrwanych wojnie to i tak to bardzo dużo." Słonimski miał na myśli oczywiście wojnę polsko-niemiecką. Dziwnie więc powiedziane jak na opis sojuszu.

Rosyjski argument uzasadniający winą Becka pakt Ribbentrop-Mołotow jest jeszcze dziwniejszy. W sierpniu 1939 r. polsko-niemiecki układ o nieagresji był przeszłością. Już w kwietniu wymówił go nam Hitler. Cztery miesiące wcześniej wódz III Rzeszy spotkał się w tajemnicy z Beckiem w swojej posiadłości w bawarskich Alpach.

Przekonywał go do zgody na niemieckie żądania dotyczące Gdańska i obiecywał w zamian gwarancje granic i nabytki na sowieckiej części Ukrainy po wojnie z ZSRR. Beck ofertę odrzucił, a już kilka dni później Hitler wygłosił przemówienie, które było sygnałem dla Sowietów - zabrakło w nim tradycyjnych, antykomunistycznych akcentów.

Ale, choć dzisiejsza rosyjska krytyka Józefa Becka jest kompletnie niewiarygodna, nie oznacza to, że przedwojenny minister nie jest krytykowany do dziś i u nas. Jeszcze w czasie wojny został zgromiony przez przeciwników politycznych za to, że opuścił Polskę, a autorowi słów o "honorze" wypadało zginąć. Także do Becka więc odnoszono choćby słowa wiersza Mariana Hemara do marszałka Rydza-Śmigłego: "Pułki pańskie, tak czy owak zbrojne?

∨ Czytaj dalej

Reklama

Plany tajne, które pan gotował?

- Ach pan przegrał coś więcej niż wojnę. I coś więcej niż wojsko zmarnował". Tym czymś więcej jest oczywiście honor. Jednak na korzyść i wodza naczelnego, i ministra przemawia to, że opuszczali Polskę i ewakuowali się do Rumunii w przekonaniu, że będą kierować dalszą walką. Okazało się to mrzonką, bo emigracyjną władzę przejęła przedwojenna opozycja antypiłsudczykowska.

Inny argument, który podnoszono już za ministrowania Becka można, paradoksalnie, właśnie zawrzeć w słowach: "powinien iść z Niemcami na Rosję". Ze słynnych polskich publicystów pierwszy tę linię podjął już w połowie lat 30-tych monarchista Stanisław Cat Mackiewicz, który twierdził, że Polska powinna bardziej zbliżyć się do Niemców niż Sowietów.

Po latach, w III RP znany historyk wojskowości, zmarły niedawno profesor Paweł Wieczorkiewicz twierdził wprost, że "gdybyśmy poszli z Hitlerem, lepiej byśmy na tym wyszli". Teza ta cały czas gdzieś przebija, choć bardzo nieśmiało, ze względu na jej etyczną stronę - ostatecznie Polska musiałaby współpracować ze zbrodniczym reżimem pod kuratelą psychopatycznego antysemity i zbrodniarza.

Na pewno przeciwny temu był sam Beck. Komentatorom i historykom często umyka jeden szczegół: polityka zagraniczna prowadzona przez Józefa Becka była logiczną kontynuacją posunięć marszałka, jego koncepcji zachowywania równej miary pomiędzy otaczającymi II Rzeczpospolitą wielkimi totalitaryzmami.

Realizacją linii Piłsudskiego zawierającą się w słowach wygłoszonych krótko przed śmiercią do współpracowników: "Balansujcie dopóki się da, a gdy się już nie da, podpalcie świat!"
Beck był idealnym kandydatem na wykonawcę testamentu marszałka. Był - obok generała Bolesława Wieniawy - Długoszowskiego - jego ulubieńcem. Obaj byli zresztą byłymi adiutantami marszałka, a Beck nawet jego imiennikiem.

Byłym żołnierzem nielegalnej Polskiej Organizacji Wojskowej i byłym legionistą. W wolnej Polsce szybko znalazł się w dyplomacji. W 1926 poparł przewrót Piłsudskiego. Choć początkowo marszałek potrafił wypowiadać się o nim pogardliwie. Jak twierdzili przeciwnicy Beck zaczął zyskiwać dostęp do ucha marszałka w momencie, gdy zaczął odczytywać reguły gry panujące wokoło Piłsudskiego: pokorne słuchanie, przytakiwanie, nie dyskutowanie .

W 1932 roku Beck został szefem MSZ. Choć nigdy nie był premierem i zaledwie pułkownikiem, patrząc z dzisiejszej perspektywy był najbardziej wpływowym politykiem II RP po śmierci Piłsudskiego. Pomimo tego - a raczej właśnie z tego powodu nie dostał się po wrześniu do Francji, a potem Londynu, gdzie formowały się emigracyjne władze. Beck utkwił w Rumunii. Nie pozwolono mu na dalszą ewakuację. Zgorzkniały zajął się pisaniem pamiętników.

W 1944 roku, 5 czerwca, zmarł w małej wiosce na rumuńskiej prowincji. Gdy umierał zapomniany Armia Czerwona przekraczała przedwojenną granicę Polski, a Amerykanie wkraczali triumfalnie do Rzymu. Gdyby Beck podejmował inne decyzje losy wojny mogłyby się potoczyć zupełnie inaczej.

∨ Czytaj dalej

Reklama

Bo w jednym Rosjanom trzeba przyznać rację: Beck miał duży wpływ na historię świata, choć podejmował dokładnie odwrotne działania niż te, które przypisuje mu dziś Moskwa. Rosyjska akcja propagandowa doprowadziła do rozsławienia nazwiska Becka. Jeden z przyjaciół autora niniejszego artykułu rozmawiając w Gruzji z uchodźcami z Czeczenii ze zdziwieniem odkrył, że jeden z nich znał to nazwisko.

Czeczen - inaczej niż ta propaganda - był rozczarowany, że polski minister nie zdecydował się na wytoczenie wojny ZSRR wraz z Niemcami, co akurat małemu kaukaskiemu narodowi mogłoby oszczędzić wielu cierpień.

A czy ahistoryczne koncepcje rosyjskich propagandzistów mają szanse wpłynąć na zachodnią historiografię? Sprawić, że w przyszłości historycy będą spekulować czy szef przedwojennej polskiej dyplomacji był szpiegiem? Wątpliwe. Rosyjska akcja wynika tak naprawdę z poczucia przegrywania przez Moskwę jej walki o historię, a Rosjanie lubią powtarzać za Napoleonem, iż historię piszą zwycięzcy.

- Niedawno, 4 lipca tego roku, Zgromadzenie Parlamentarne OBWE przyjęło rezolucję zrównującą nazizm i komunizm ustanawiając rocznicę paktu Ribbentrop - Mołotow dniem pamięci ofiar obu totalitaryzmów. Moskwę coraz bardziej frustruje, że organizacje międzynarodowe coraz bardziej uwzględniają doświadczenie i punkt widzenia państw naszego regionu - mówi doktor Antoni Dudek, historyk.

Dlatego Józef Beck powinien wybronić się przed rosyjskimi zmyśleniami. A my będziemy dalej kłócić się o niego sami.

Dodaj komentarz

Drukuj
Wyślij
Dodaj

Komentarze (2)
Przejdź do dyskusji na forum

Wyświetl od:
Zwiń wszystkie wątki

Błędy polskiej polityki zagranicznej

spokojny 31.08.09, 10:08:51

A po co Anglia i Francja miałyby przysyłać swoich szefów rządu na Westerplatte? Żeby płonili się ze wstydu za dopuszczenie do drugiej wojny światowej? Przecież kiedy naziści zaczęli swoje zamachy stanu już w roku 1923 i potem coraz bardziej łamali postawienia Wersalu to można ich było zdusić w zarodku. Wystarczyło Anglikom czy Francuzom, na lata przed II-gą wojną, tylko pstryknąć palcem. A co robili? Haniebna zgoda na rozbiór Czechosłowacji w 1938 (Polska zresztą wbiła czeskim braciom nóż w plecy na Zaolziu dziwiąc się rok później, że nas też inni wzięli z dwóch stron). A potem popijanie herbatki przez londyńskich dżentelmenów i chrupanie bagietek w paryskich kawiarniach we wrześniu 1939 podczas gdy w Polsce ludzie cierpieli pod bombami. Ale skoro w mniejszych ilościach nie chcieli umierać za Pragę w 1938, za Gdańsk w 1939 to potem i tak musieli, w znacznie większych ilościach, umierać za swój Londyn i Paryż, bo faszystowska zaraza rozprzestrzeniła się na całą Europę.

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Panie autorze!!!

ryszard (gość) 31.08.09, 10:07:13

mnie Beck(i sadze,ze nie tylko mnie) kojarzy sie z:
-rozbiorem wspolnie z Hitlerem Czechoslowacji
-pijanstwem w Rumunii po haniebnej ucieczce z Polski we wrzesniu 1939

0 / 0 zgłoś naruszenie odpowiedz

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl