Polska » Opinie » Los metropolii zależy od szybkich reform

Los metropolii zależy od szybkich reform

Data dodania: 2009-08-11 13:14:06 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2009-08-11 13:14:56

Grzegorz Kostrzewa-Zorbas

4Komentarze ▪ Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Los metropolii zależy od szybkich reform

Raport Boniego to piękna wizja kraju, ale zostanie tylko na papierze, jeśli teraz nie pomożemy metropoliom. Potrzebna jest lepsza organizacja, rozbudowana infrastruktura komunikacyjna i poprawa jakości kształcenia

Bogaty i szczęśliwy kraj z raportu "Polska 2030: wyzwania rozwojowe" pozostanie bytem wirtualnym, jeśli nie będziemy mieć mocniejszych i lepiej zorganizowanych metropolii. Nie chodzi tylko o miasta - nawet największe. Stawka jest jeszcze wyższa.

Metropolia warszawska ma trzy miliony mieszkańców - blisko dwa razy więcej od samej Warszawy. Metropolie są zjawiskiem cywilizacji niezależnym od granic administracyjnych. Na świecie najbardziej naturalne i zrozumiałe znaczenie słowa "metropolia" to wielkie miasto razem z jego otoczeniem, czasem dwa lub trzy sąsiadujące miasta o równorzędnym potencjale, a często skupisko licznych miast najróżniejszej wielkości, z dodatkiem wsi zmieniających się w zielone suburbia lub obszary przemysłowe.

∨ Czytaj dalej

Taka właśnie jest w Polsce metropolia stołeczna - obejmuje około stu gmin miejskich, wiejskich i mieszanych, każdą z własnym duchem miejsca, tradycją, interesami, ambicjami, liderami i samorządem terytorialnym. Tu można trafić na osiedle robotnicze, tam na społeczność artystów i uczonych lub urzędników, lub rolników, lub ludzi biznesu, lub wojskowych - albo wszystkich obok siebie. Miasteczka bywają starsze od stolicy państwa, i bardziej dumne ze swojego dziedzictwa oraz tożsamości. Mniejsze od warszawskiej, ale podobnie złożone są metropolie górnośląska (katowicka), wrocławska, krakowska, łódzka, poznańska, gdańska (pomorska) i inne w różnych regionach Polski. Metropolia Trójmiasta składa się nie z trzech, lecz z kilkunastu gmin, a Górnego Śląska - z kilkudziesięciu.

Jednak mimo dobrych wzorów ze świata polskim metropoliom brak organizacji - z nielicznymi wyjątkami. Metropolia może zorganizować się tylko oddolnie i demokratycznie - tak jak Unia Europejska, która powstała z krajów dużych, średnich i małych wskutek ich zgodnej wolnej woli oraz dzięki wytrwałej i kreatywnej dyplomacji założycieli. Odgórne reformy i ustawy mogą pomagać, ale pod warunkiem, że są zgodne z wolą metropolitalnego ludu. Inaczej nie mają szans przejść przez egzamin życia.

Nicolas Sarkozy, prezydent Francji, zaliczany do najpotężniejszych polityków świata, był przez 20 lat dumnym merem czyli burmistrzem miasteczka Neuilly-sur- -Seine w metropolii paryskiej. Paryż i jego mniejsi sąsiedzi układają swoje wzajemne stosunki równorzędnie, a w kluczowej sprawie transportu metropolitalnego powstało konsorcjum wszystkich zainteresowanych, włącznie z samorządem całego regionu Île- -de-France, na terenie którego leży paryska metropolia. Silna Republika Francuska żyje w zgodzie z silnymi samorządami. Odległy od centralizmu model paryski to tylko jeden z wielu wypróbowanych na Zachodzie, ale dowodzi, że koncentracja władzy nie jest warunkiem skuteczności, a od koncentracji ważniejszy jest pragmatyzm.

Znalezienie modelu metropolitalnego w Polsce staje się pilne, a zarazem powinno spotkać się z poparciem największych sił politycznych, bo panuje konsensus co do centralnej roli metropolii dla rozwoju kraju. Ta zgoda lewicy, prawicy i centrum może być zakłócana potrzebami taktyki politycznej - zwłaszcza różną geografią elektoratu - ale strategie rozwojowe zadeklarowane przez ostatni rząd lewicowy lat 2001-2005, rząd prawicowy okresu 2005-2007 i obecny rząd centrowy zawierają więcej podobieństw niż różnic.

Ciągłość zapewniły standardy UE już od początku XXI wieku i przygotowań Polski do akcesji. Polskie plany strategiczne były zatwierdzane przez Komisję Europejską. "Narodowy Plan Rozwoju 2004-2006" - pochodzący z 2003 roku - nazwał metropolie "głównymi węzłami rozwoju polskiej przestrzeni w kontekście europejskim i globalnym" i "najbardziej dynamicznym fragmentem polskiej przestrzeni". Późniejsza "Narodowa Strategia Spójności 2007-2013" - przyjęta wiosną 2007 roku - podkreślała znaczenie "dużych metropolii będących biegunami wzrostu gospodarczego w Polsce" i ich potencjał "centrów innowacji i gospodarki opartej na wiedzy".

Wreszcie tegoroczny dokument "Polska 2030" - na razie traktowany jako materiał do dyskusji - głosi, że metropolie są "lokomotywami rozwoju", a "wielkomiejskość jest synonimem centrów rozwoju".
Zmetropoliami łączona jest stale nadzieja na rozwój Polski. Ale co dostają w zamian, aby móc lepiej spełniać oczekiwania? Nie pytaj, co polskie metropolie mogą zrobić dla ciebie - pytaj, co możesz zrobić dla polskich metropolii.

Poprzednie rządy nie miały realnych programów działania na rzecz metropolii. Aby raport "Polska 2030" zmienił rzeczywistość, wymaga dopisania jasnych metropolitalnych priorytetów. Każda strategia musi skupiać się na kluczowych problemach. Polskie metropolie zderzają się z problemem braku organizacji, a także problemami zacofania infrastruktury technicznej - zwłaszcza komunikacyjnej - i infrastruktury społecznej, w tym edukacji. Stąd propozycja trzech priorytetów.
Priorytet pierwszy: uchwalić ustawę o metropoliach.

Dziś w sprawie polskiego modelu metropolitalnego rywalizują trzy różne projekty legislacyjne, których autorami są rząd, Związek Województw RP i Unia Metropolii Polskich (obejmująca metropolie w węższym znaczeniu - samorządy wielkich miast w granicach administracyjnych).

∨ Czytaj dalej

Czwarty zainteresowany - mniejsze miasta i gminy, jak też powiaty na terytoriach metropolitalnych - nie ma jednolitego forum i przez to wspólnego głosu. Projekt rządowy zakłada tworzenie struktur administracyjnych obowiązkowo w metropoliach największych, a nieobowiązkowo w mniejszych, przy czym nie byłby to nowy szczebel samorządu terytorialnego, lecz mechanizm współpracy szczebli dotychczasowych. Najważniejsze decyzje zapadałyby na znanej z Unii Europejskiej zasadzie podwójnej większości: głosami ponad połowy gmin "obszaru metropolitalnego" reprezentujących ponad połowę jego ludności.

Jednak w metropoliach mających tylko jedno wielkie miasto, jego prezydent zawsze przewodniczyłby metropolitalnej władzy wykonawczej. Związek Województw chce włączenia nowych struktur metropolitalnych do istniejących struktur samorządu regionalnego. Argumentuje, że przewidziana w projekcie rządowym duża niezależność metropolii uczyniłaby największe województwa wydrążonymi i bezsilnymi. Unia Metropolii nalega, aby struktury metropolitalne stały się nowymi jednostkami samorządu terytorialnego, a zarazem twierdzi, że zasada podwójnej większości groziłaby paraliżem decyzyjnym (mimo że doświadczenia europejskie pokazują inaczej, a bez tej zasady członkowie UE żądaliby zawsze decydowania jednomyślnego, czyli każdy miałby prawo weta).

Rozwiązaniem może być bezpośredni dialog wszystkich zainteresowanych, na skalę dużo szerszą niż na przykład Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego. Przepisy ustawy mogą być inne dla każdej metropolii, a uzgodnione w wyniku kongresów metropolitalnych zwoływanych region po regionie z udziałem samorządów gminnych, powiatowych i wojewódzkiego. Ustawa może i powinna przede wszystkim stwarzać ułatwienia i zachęty do dobrowolnego, poziomego zrzeszania się gmin i powiatów na terytorium metropolii w konsorcja, stowarzyszenia i związki komunalne. Tworzenie nowych struktur władzy, takich jak zgromadzenia i zarządy metropolii, może być opcjonalne, przy zachowaniu rotacyjnego przewodnictwa - według kolejnego sprawdzonego wzoru z UE.

Priorytet drugi: przeznaczyć część funduszy z UE na szybką budowę metropolitalnych systemów komunikacji. Chodzi o komunikację prawdziwie metropolitalną, więc nie tylko miejską, a międzymiejską - łączącą miasta i gminy składające się na metropolie. Raport "Polska 2030" postuluje skromnie, ale trafnie "upowszechnianie rozwiązań instytucjonalnych i organizacyjnych integrujących duże miasta z otoczeniem regionalnym (np. bilety aglomeracyjne, koordynacja rozkładów jazdy)". Jednak odkłada inwestycje w koleje metropolitalne - podobnie jak dalekobieżne - na po 2015 roku, czyli po wyczerpaniu się środków z obecnej unijnej perspektywy finansowej 2007-2013, jak też po dwukrotnych wyborach prezydenckich i parlamentarnych. Konkrety są potrzebne dużo wcześniej. Europejskie metropolie nie mogą normalnie żyć, a tym bardziej służyć za centra rozwoju kraju, bez zintegrowanej sieci szybkich kolei miejskich i lekkich kolejek podmiejskich obok metra lub tramwajów. Polska nie może czekać, aż będzie za późno na start w cywilizacyjnym wyścigu wielkich.

Priorytet trzeci: fundamentalnie zreformować szkolnictwo wyższe. Uczelnie są kręgosłupem intelektualnym metropolii. Metropolia nie liczy się bez przynajmniej jednego silnego uniwersytetu, a najlepiej kilku konkurujących ze sobą nawzajem i w skali międzynarodowej. Raport słusznie głosi, że "niezwykle ważna dla rozwoju kapitału intelektualnego będzie rola uniwersytetów i innych uczelni wyższych", a "wokół uniwersytetów powinna się także formować tzw. klasa kreatywna, ważna z punktu widzenia rozwoju kapitału społecznego". Obszerne w raporcie dane o tym, jak polskie uczelnie są zacofane i brną w samoizolację od Europy i świata to dowód, że dziś słowa "kreatywność" i "uniwersytet" brzmią jak "ogień" i "woda". Rząd i parlament nie mają powodów do wahania. Gdyby weterani marksistowskiej profesury, którzy panują nad instytucjami akademickimi, sprawowali rząd dusz w Polsce, to nigdy nie byłoby wolnych wyborów i wejścia do UE.

1 2 3 › »

Tagi:

metropolia znaczenie terminu

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

RnrKtsnOEVpIC

zgłoś 0 / 0

rjylAlwRoeSUfMp (gość), 21.03.10, 02:28:27

ZyvZNC sawzknhnkidt, [url=http://hksuvsfbpmje.com/]hksuvsfbpmje[/url], [link=http://jpuxraotktqt.com/]jpuxraotktqt[/link], http://jcifwwrhptww.com/

odpowiedzi (0)

skomentuj

RnrKtsnOEVpIC

zgłoś 0 / 0

rjylAlwRoeSUfMp (gość), 21.03.10, 02:28:26

ZyvZNC sawzknhnkidt, [url=http://hksuvsfbpmje.com/]hksuvsfbpmje[/url], [link=http://jpuxraotktqt.com/]jpuxraotktqt[/link], http://jcifwwrhptww.com/

odpowiedzi (0)

skomentuj

Poprawka

zgłoś 0 / 0

Marcin (gość), 17.08.09, 22:58:17

Metropolia katowicka jest o ile się orientuję większa od warszawskiej. Zresztą wszystko zależy jak je zdefiniować, jeśli liczycie wszystkie wsie w promieniu 100 km od Warszawy to pewnie wyjdzie wam ludnościowo większy organizm. Tylko pewnie mieszkańcy wyprowadzając krowy na pastwiska mogą się zdziwić, że mieszkają w metropolii :)

odpowiedzi (0)

skomentuj

Reformy w nauce i szkolnictwie wyższym

zgłoś 0 / 0

Józef K. (gość), 13.08.09, 10:26:07

Priorytet trzeci znakomity. OCZYWIŚCIE TAK! Właśnie takie reformy są w Polsce potrzebne, wręcz niezbędne. Trzeba także wyeliminować powszechne w Polsce pozoranctwo naukowe przez wprowadzenie ocen znaczącego na świecie dorobku naukowego. Znieść archaiczne namaszczenia prezydenckie na nierzadko naciąganych „profesorów tytularnych". Zamiast wewnętrznych wyborów należy wprowadzić publiczne konkursy na rektorów i dziekanów, z których należy wykluczyć kandydatów, którzy doktorat i habilitację (tytuł profesora) uzyskali na tej samej uczelni. Obligatoryjnie ustanowić w uczelniach Rady Patronackie (na wzór amerykańskich "Board of Regents"). Zapewnić znacznie większą autonomię uczelniom, które obecnie są dławione przez rozbuchany centralizm ministerstwa. Wprowadzić zawodowych menadżerów do administracyjnego kierowania uczelniami. Zlikwidować post-PRLowskie protezy studiów jakimi są studia zaoczne.
No i trzeba być cudotwórcą, aby przy wprowadzaniu tych reform pokonać opór korporacji tych "weteranów marksistowskiej profesury" i konserwatywnej administracji ministerialnej. A gdy jeszcze uwzględnimy bojaźliwość rządu co do reform...

odpowiedzi (0)

skomentuj

Rozrywka

Polska

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Informacje: 22 201 41 01
Zamówienia z Warszawy bezpośrednio u dystrybutorów:
Ruch SA: 22 581-98-06/24
Kolporter SA: 22 355- 04- 71/73/74/77
GLM: 22 649-41-61 lub 22 649-40-80
e-wydania: www.prasa24.pl; www.e-gazety.pl, www.e-kiosk.pl

Reklama:

Polskapresse Sp. z o.o. Oddział Biuro Reklamy w Warszawie

Wiktor Pilarczyk tel. 022 201 41 00

ul. Domaniewska 41
02-672 Warszawa
tel. 22 201-41-00
fax 22 201-41-99
e-mail: reklama.warszawa@polskapresse.pl

Kontakt z redakcją:

ul. Domaniewska 41 (budynek Saturn, II piętro)
02-672 Warszawa
tel. 022 201 42 00, 022 201 42 01
faks 022 201 42 01
redakcja@polskatimes.pl

więcej »

Reklama

Zmiany, zmiany... »

Serwis PolskaTimes.pl w nowej odsłonie. Jak Wam się podoba? Czekamy na opinie

Rozpoczynamy proces zmian w serwisie PolskaTimes.pl Już teraz odświeżyliśmy nieco wygląd strony głównej i menu, pojawiły się też funkcjonalności, które - mamy nadzieję - ułatwią Wam dotarcie do najważniejszych informacji i zachęcą do udziału w dyskusji. Kolejne zmiany już wkrótce. Czekamy na Wasze opinie i sugestie. »

Polskapresse sp. z.o.o informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie PolskaTimes.pl podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.
Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane: